Вход
Тыгран Саркісян: «Глыбокая інтэграцыя эканомік краін ЕАЭС павінна ўдасканальвацца з улікам сусветнага трэнду на пратэкцыянізм»

Тыгран Саркісян: «Глыбокая інтэграцыя эканомік краін ЕАЭС павінна ўдасканальвацца з улікам сусветнага трэнду на пратэкцыянізм»

12.09.2018
Еўразійскі эканамічны саюз (ЕАЭС) ідзе па шляху глыбокай інтэграцыі, і гэта мадэль інтэграцыі павінна ўдасканальвацца з улікам сусветных трэндаў, у якіх прыкметны элементы ўзмацнення пратэкцыянізму. Аб гэтым заявіў Старшыня Калегіі Еўразійскай эканамічнай камісіі (ЕЭК) Тыгран Саркісян падчас дыскусіі «Сучасны інтэграцыйны парадак АЦР: адкрытасць або пратэкцыянізм. Урокі для ЕАЭС», якая прайшла ў рамках Усходняга эканамічнага форуму ва Ўладзівастоку 12 верасня.
 
Удзельнікі дыскусіі, сярод якіх – член Калегіі ЕЭК Вераніка Нікішына, дырэктар Інстытута гандлёвай палітыкі Вышэйшай школы эканомікі Аляксандр Данільцаў, прэзідэнт Расійскага саюза прамыслоўцаў і прадпрымальнікаў Аляксандр Шохін і іншыя, абмеркавалі апошнія тэндэнцыі сучаснага інтэграцыйнага парадка і лінію паводзін Еўразійскага эканамічнага саюза (ЕАЭС) ва ўмовах змяненняў характару гандлёва-эканамічных працэсаў. З аднаго боку, сёння ў Азіяцка-Ціхаакіянскім рэгіёне (АЦР) і за яго межамі растуць пратэкцыянісцкія настроі і абвастраюцца гандлёвыя канфлікты, з другога боку, захоўваецца прыхільнасць прынцыпам сумеснага эканамічнага развіцця за кошт эканамічнай інтэграцыі.
 
«Сёння АЦР знаходзіцца на перадавой сусветных змяненняў і ў цэнтры ўвагі літаральна ўсіх эканомік свету, таму што ён з'яўляецца асноўным драйверам сусветнага эканамічнага росту. Гэты трэнд будзе захоўвацца і ў бліжэйшае дзесяцігоддзе, а значыць, формы супрацоўніцтва з рэгіёнам будуць прыцягваць цікавасць, – адзначыў Тыгран Саркісян. – ЕАЭС – даволі маладое аб'яднанне. Відавочна, што мадэль, якая прынята ў нас за аснову, а менавіта глыбокая інтэграцыя пяці эканомік з фарміраваннем наднацыянальнага органа, павінна ўдасканальвацца з улікам глабальных трэндаў, каб наша аб'яднанне атрымлівала максімум эканамічных выгодаў».

Старшыня Калегіі ЕЭК нагадаў аб фундаментальных зменах, якія адбываюцца ў свеце, у тым ліку аб «замарозцы» пагадненняў аб Трансціхаакіянскім і трансатлантычным партнёрствах.
 
Па словах Тыграна Саркісяна, ЕАЭС ідзе па шляху інтэграцыі, гэта місія Саюза. «Мы імкнемся зняць бар'еры, выключэнні і абмежаванні, бачым у гэтым патэнцыял для эканамічнага росту, але існуюць і глабальныя трэнды, якія не могуць не ўплываць на нашы эканомікі», - адзначыў Старшыня Калегіі ЕЭК.
 
Дырэктар Інстытута гандлёвай палітыкі Вышэйшай школы эканомікі (ВШЭ) Аляксандр Данільцаў падкрэсліў, што краіны ЕАЭС і асноўныя партнёры Саюза – гэта, у першую чаргу, гандлёва-экспартныя нацыі, якія зацікаўлены ў экспарце і прытрымліваюцца лініі на дынамічнае развіццё міжнароднага гандлю. Пры гэтым цяпер на Саюз аказваюць уплыў негатыўныя фактары, звязаныя як з аб'ектыўнымі прычынамі – наступствамі шэрагу эканамічных крызісаў, так і суб'ектыўнымі – палітыкай ЗША.

«Гандлёвая вайна – гэта барацьба за ўмовы ў пасляваенны перыяд, – адзначыў Аляксандр Данільцаў. – Цяпер ЗША сілавымі з пункту гледжання гандлю метадамі імкнуцца стварыць умовы для наступнага пераходу да новай хвалі лібералізацыі для галоўнага іграка, што, вядома, з'яўляецца негатыўным фактарам для міжнароднага гандлю».

Па словах эксперта, ВШЭ правяла даследаванне, у выніку якога высветлілася: пасля стварэння ЕАЭС і фарміравання адзінага рынку ва ўсіх краінах «пяцёркі» адбыўся скачок якасных паказчыкаў гандлю, хоць з 2001 года была выразная негатыўная тэндэнцыя.
 
«Вельмі важна захаваць адзінства тых дзяржаў, якія зацікаўлены ў стабільнасці і ў дынамічным развіцці гандлю. Будучыня – за досыць глыбокімі пагадненнямі аб супрацоўніцтве, якія ўключаюць інвеставанне, гэта значыць стварэнне ўмоваў для абмену рэсурсамі, а не проста гандлёвага ўзаемадзеяння. Лібералізацыя гандлю без інтэграцыйнага кампанента ўжо не так эфектыўна. Інтэграцыйнае ўзаемадзеянне павінна быць накіравана на развіццё чалавечага капіталу», – сказаў напрыканцы Аляксандр Данільцаў.
 
Аб уплыве пратэкцыянісцкіх мер у сусветным гандлі і гандлёвай палітыцы ЕАЭС распавяла член Калегіі (міністр) па гандлі ЕЭК Вераніка Нікішына. «Па наяўных ацэнках, да 3% сусветнага экспарту тавараў трапіла пад «санкцыйны абмен» ахоўнымі мерамі, - сказала Вераніка Нікішына. - Гэта лічба, верагодна, узрасце, дасць прапарцыйны негатыўны эфект і на гандаль паслугамі – менш руху тавараў, менш трэба страхаваць, фінансаваць, транспартаваць і іншае».
 
Па розных ацэнках, тарыфныя войны могуць закрануць да 8,3% сусветнага імпарту тавараў, што супастаўна з паказчыкам агульнага росту гандлю ў 2017 годзе. Ствараецца небяспечная сітуацыя, калі абмежавальныя меры прымаюцца з пагардай агульнапрызнаных нормаў міжнароднага гандлёвага права. Такі валюнтарызм стварае нестабільнасць, цягне за сабой апраўданыя дзеянні ў адказ. У гандлёвых войнах не бывае абсалютных пераможцаў, іх удзельнікі заўсёды дэ-факта праігрываюць.
 
«Мы настроены на паглыбленне інтэграцыі і ўнутры ЕАЭС, і з нашымі знешнімі партнёрамі – тымі, хто гатовы сумленна працаваць на роўных і ўзаемавыгадных умовах, – адзначыла міністр ЕЭК. – Мы бачым безумоўную мэтазгоднасць паглыблення супрацоўніцтва з краінамі рэгіёну АЦР. Немалаважным тут выступае аб'ектыўны фактар – гандаль з эканомікамі-удзельніцамі АЦЭС складае каля трэці ад аб'ёму знешняга гандлю ЕАЭС. Але важнай з'яўляецца і блізкасць нашых падыходаў. Пры гэтым мы адкрыты для дыялогу і з іншымі буйнымі рынкамі. Без сумненняў, гаворка тут ідзе аб ЕС і ЗША».
 
На думку прэзідэнта Расійскага саюза прамыслоўцаў і прадпрымальнікаў (РСПП) Аляксандра Шохіна, свет знаходзіцца на пераломным этапе, калі, з аднаго боку, на працягу многіх гадоў абвяшчаўся курс на адкрытасць і лібералізацыю, а з другога боку, у апошні час колькасць пратэкцыянісцкіх мер, прынятых дзяржавамі, хутка ўзрасла.

«У выніку дзеянняў амерыканскай адміністрацыі дзяржавы адмаўляюцца ад глабалізацыі, лібералізацыі знешняга гандлю і інвестыцый. «Амерыка перш за ўсё» – лозунг, які паламаў гэту тэндэнцыю, – канстатаваў Аляксандр Шохін. – Пры гэтым мы бачым, што, нягледзячы на эрозію раней дасягнутых дамоўленасцяў, адзінаццаць краін-членаў Трансціхаакіянскага партнёрства, якія засталіся, падпісалі новае пагадненне, практычна захаваўшы ўсе, што было ў гэтым партнёрстве».
 
Ён таксама адзначыў, што СГА стала губляць свой уплыў з-за з'яўлення новых рэгіянальных партнёрстваў, якія альбо ўзялі на сябе частку кампетэнцый СГА, альбо выйшлі за іх – у частцы інвестыцыйнай палітыкі, абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці. Аляксандр Шохін выказаў упэўненасць, што зоны свабоднага гандлю застаюцца адным з асноўных інструментаў. Сёння такіх дзеючых зон каля 300, 83 з іх – у краінах АЦР і 97 – у Еўропе, прычым колькасць такіх пагадненняў пастаянна павялічваецца. З іншага боку, шматлікія зоны гандлю часам прыводзяць да эфекту «міскі спагеці», бо адначасова існуе мноства гэтых пагадненняў.
 
«Хацелася б, каб мы пераадолелі пераходны працэс, захаваўшы высокі статус універсальных інстытутаў, і каб шматлікія партнёрства ўключалі ў сябе больш прасунутыя рэчы ў параўнанні з СГА, але ў канчатковым выніку прыводзілі да пашырэння мандата СГА», – рэзюмаваў Аляксандр Шохін.
 
Аб неабходнасці паглыблення супрацоўніцтва краін ЕАЭС і АЦР ва ўмовах узмацнення пратэкцыянізму ў свеце распавёў генеральны дырэктар Расійскага экспартнага цэнтра (РЭЦ) Андрэй Сляпнёў.
 
«У АЦР склаўся свой стандарт гандлю, рэгіён фактычна з'яўляецца цэнтрам па свабодным гандлі, асноўныя патокі праходзяць менавіта па гэтых каналах, - адзначыў прадстаўнік РЭЦ. - І калі мы гаворым аб інтэграцыі ў АТР, вядома, хочам мы ці не хочам, нам трэба пераходзіць да рэжыму свабоднага гандлю. ЕЭК ужо вядзе адпаведныя перамовы. Заключана пагадненне з В'етнамам, на чарзе – шэраг іншых краін. Вядома, правядзенне такога роду перамоваў – задача няпростая, але, мабыць, альтэрнатывы няма».
 
Прэзідэнт асацыяцыі «Пазнаем Еўразію» Антоніа Фаліка выказаў упэўненасць, што, нягледзячы на сваю маладосць, ЕАЭС з часам можа стаць найважнейшым звяном канструктыўнага супрацоўніцтва на ўсёй прасторы Вялікай Еўразіі – ад Атлантыкі да Ціхага акіяна.
 
«ЕАЭС становіцца неабходным удзельнікам будаўніцтва адзінай або, па меншай меры, сумяшчальнай эканамічнай прасторы Вялікай Еўразіі. Гэта тэрыторыя ўяўляе сабой адзін з найбольш надзейных, пазбаўленых ваенна-палітычных рызык транспартных калідораў паміж Еўропай і Азіяй. Краіны-удзельніцы становяцца канкурэнтаздольнымі вытворцамі, цэнтрамі для выхаду на рынкі трэціх краін, – адзначыў Антоніа Фаліка. – Пры такіх умовах асаблівую важнасць набывае дыялог паміж ЕАЭС і іншымі рэгіянальнымі аб'яднаннямі, асобнымі краінамі і групамі краін».
 
Ён падкрэсліў, што з АСЕАН, Кітаем, Егіптам, Іранам і іншымі дзяржавамі паспяхова развіваецца дыялог аб стварэнні зон свабоднага гандлю, якія адкрываюць выдатныя перспектывы для бізнесу. На жаль, гэтага пакуль не адбываецца ў адносінах з Еўрасаюзам, які па шэрагу палітычных прычын устрымліваецца ад паўнавартаснага дыялогу з ЕАЭС, абмяжоўваючыся рэдкімі кантактамі на тэхнічным узроўні.
 
«Такі дыялог быў бы ў інтарэсах еўрапейскага бізнесу, які выступае і за ўсталяванне зразумелых адзін аднаму правілаў рынкавай гульні, і за выпрацоўку сумесных нормаў рэгулявання, – заявіў Антоніа Фаліка. – Гэта дапаможа яму паспяхова працаваць на рынках ЕАЭС, прыцягваць еўразійскіх партнёраў і праекты ў Еўропе і выходзіць праз іх на рынкі больш далёкіх краін Азіі. Выбар еўрапейскага бізнесу адназначны – трэба імкнуцца да выпрацоўкі сумесных правілаў гульні на рынку на ўсёй еўразійскай прасторы – ад Атлантыкі да Ціхага акіяна – і не ўзводзіць на ім новыя бар'еры. Да ліку бар'ераў можна аднесці у тым ліку дэманстратыўнае нежаданне Бруселя ісці на дыялог, мабыць, з надзеяй на тое, што гэта юная арганізацыя рассыплецца».

У адказ на гэты тэзіс Тыгран Саркісян адзначыў, што еўрапейскія палітыкі, у адрозненне ад Еўразійскага саюза, не чуюць голас еўрапейскага бізнесу. «Мы не зачыняемся, застаемся адкрытымі для вас. Мы будзем выбудоўваць агульныя каноны, стандарты, будзем будаваць гэту прастору», – падкрэсліў ён.
 
Паводле слоў Антоніа Фаліка, ЕАЭС неабходна дэманстраваць адкрытасць, гатоўнасць да раўнапраўнага дыялога, але пры гэтым абараняцца ад недружалюбных крокаў у галіне эканомікі. «Стварэнне зоны свабоднага гандлю з максімальнай колькасцю краін і аб'яднанняў, спалучэнне буйных праектаў, выпрацоўка сумесных ініцыятыў, узаемадзеянне ў рамках міжнароднага падзелу працы – вось найлепшая стратэгія ў сучасных умовах. Калі зачыняюцца адны рынкі, неабходна шукаць іншыя, - падвёў вынік Антоніа Фаліка. – Трэба падтрымліваць эканоміку адзін аднаго ў складаных умовах. Так можна будзе перабудаваць вытворчыя ланцужкі, захаваць карысць ад падзелу працы, пабудаваць новую эфектыўную эканамічную мадэль».
 
Прэзідэнт Карэйскага інстытута міжнароднай эканамічнай палітыкі Лі Чжэ Ён паведаміў аб планах Паўднёвай Карэі па пашырэнні гандлёвых сувязяў. Паводле яго слоў, на сёння ва ўдзельнай вазе экспарту краіны доля Кітая складае каля 40%, такая канцэнтрацыя небяспечна для эканомікі. Лі Чжэ Ён нагадаў, што ўжо гатова тэхнічнае абгрунтаванне мэтазгоднасці заключэння пагаднення аб зоне свабоднага гандлю ЕАЭС і Паўднёвай Карэі, і, хоць перамовы па гэтым пытанні зацягнуліся, ён выказаў надзею на іх хуткае завяршэнне.
Даведка
Усходні эканамічны форум праводзіцца штогод з 2015 года, з'яўляецца пляцоўкай для абмеркавання ключавых пытанняў сусветнай эканомікі, рэгіянальнай інтэграцыі, развіцця новых галін прамысловасці і тэхналогій, а таксама глабальных выклікаў, якія стаяць перад Расіяй і іншымі краінамі свету. У дзелавую праграму форуму ўваходзіць шэраг бізнес-дыялогаў з вядучымі краінамі-партнёрамі ў Азіяцка-Ціхаакіянскім рэгіёне, а таксама з АСЕАН – ключавой інтэграцыйнай групіроўкай краін Паўднёва-Усходняй Азіі, якія актыўна развіваюцца.