Вход
Ахова, абарона і выкарыстанне інтэлектуальнай уласнасці ў рамках еўразійскай інтэграцыі: сістэмны падыход

Ахова, абарона і выкарыстанне інтэлектуальнай уласнасці ў рамках еўразійскай інтэграцыі: сістэмны падыход

16.07.2014

Аліеў С.Б., намеснік дырэктара Дэпартамента развіцця прадпрымальніцкай дзейнасці Еўразійскай эканамічнай камісіі, д.т.н., прафесар, акадэмік РАНН

Ізмайлава А.Ю., намеснік начальніка аддзела абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці Дэпартамента развіцця прадпрымальніцкай дзейнасці Еўразійскай эканамічнай камісіі, к.э.н.

Ахова, абарона і выкарыстанне інтэлектуальнай уласнасці ў рамках еўразійскай інтэграцыі: сістэмны падыход

У цяперашні час мы стаім на парозе новага вітка развіцця еўразійскай інтэграцыі – стварэння Еўразійскага эканамічнага саюза, пачатак функцыянавання якога запланаваны на 1 студзеня 2015 года.

На працягу апошняга дзесяцігоддзя нашыя краіны – Беларусь, Казахстан і Расія – актыўна выпрацоўвалі ўзаемапрымальныя схемы глабальнай інтэграцыі, якія прадугледжваюць стварэнне ўмоў для стабільнага і эфектыўнага развіцця эканомік дзяржаў-членаў Мытнага саюза і Адзінай эканамічнай прасторы (далей – МС і АЭП), павышэння канкурэнтаздольнасці, а таксама ўзроўня жыцця насельніцтва.

Асноўным прынцыпам функцыянавання МС і АЭП з'яўляецца забеспячэнне свабоды перамяшчэння тавараў, паслуг, капіталу і працоўнай сілы праз межы дзяржаў-членаў МС і АЭП.

У рамках фарміравання МС і АЭП важнай наднацыянальнай пляцоўкай практычнага дыялогу дзяржаўных органаў з бізнес-супольнасцю дзяржаў-членаў МС і АЭП выступіла Еўразійская эканамічная камісія (далей – Камісія), якая з'яўляецца адзіным пастаянна дзеючым рэгулюючым органам.

Асноўная мэта дзейнасці Камісіі – удасканаленне і гарманізацыя нарматыўнай прававой базы і праваўжывальнай практыкі ў інтарэсах стварэння спрыяльных эканамічных умоў на тэрыторыі МС і АЭП, а таксама выпрацоўка прапаноў у сферы эканамічнай інтэграцыі ў рамках МС і АЭП.

Камісія складаецца з Савета Камісіі і Калегіі Камісіі. У склад Савета Камісіі ўваходзяць прадстаўнікі ад дзяржаў-членаў МС і АЭП на ўзроўні першых намеснікаў старшыняў Урадаў нашых краін.

Калегія сфарміравана з прадстаўнікоў дзяржаўных органаў высокага ўзроўню, кожны з якіх упаўнаважаны ў пэўнай сферы:

- асноўныя напрамкі інтэграцыі і макраэканоміка (Т.Дз. Валавая);

- пытанні тэхнічнага рэгулявання (В.М. Карашкоў);

- гандаль (А.А. Сляпнёў);

- энергетыка і інфраструктура (Д.К. Ахметаў);

- прамысловасць і аграпрамысловы комплекс (С.С. Сідорскі);

- канкурэнцыя і антыманапольнае рэгуляванне (Н.Ш. Алдабергенаў);

- мытнае супрацоўніцтва (У.А. Гошын);

- эканоміка і фінансавая палітыка (Ц.М. Сулейменаў). 

Забеспячэнне дзейнасці Камісіі ажыццяўляюць дэпартаменты Камісіі.

Да кампетэнцыі Члена Калегіі, Міністра па эканоміцы і фінансавай палітыцы адносяцца пытанні развіцця прадпрымальніцтва, аховы і абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці, працоўнай міграцыі, падатковай і бюджэтнай палітыкі, а таксама развіцця фінансавых рынкаў.

Сфера аховы і абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці з'яўляецца адной з асноўных у рамках еўразійскага інтэграцыйнага працэсу. Перад Камісіяй стаяць важныя задачы ў дадзенай сферы:

- павышэнне інвестыцыйнай прывабнасці дзяржаў-членаў МС і АЭП за кошт стварэння спрыяльных інавацыйных умоў;

 - уніфікацыя заканадаўства ў дадзенай сферы;

 - фарміраванне цывілізаванага рынку інтэлектуальнай уласнасці на тэрыторыі МС і АЭП;

- развіццё інтэграцыйных працэсаў у рамках МС і АЭП. 

У рамках Камісіі пытанні аховы і абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці ўскладзены на Дэпартамент развіцця прадпрымальніцкай дзейнасці, у прыватнасці, на:

- аддзел прававой аховы інтэлектуальнай уласнасці;

- аддзел абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці.

Дзейнасць ажыццяўляюць па наступных напрамках:

- распрацоўка праектаў міжнародных дамоў у сферы аховы і абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці;

- маніторынг і кантроль за ходам рэалізацыі дзяржавамі-членамі МС і АЭП Пагаднення аб адзіных прынцыпах рэгулявання ў сферы аховы і абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці і Пагаднення аб адзіным мытным рэестры аб'ектаў інтэлектуальнай уласнасці дзяржаў-членаў Мытнага саюза;

- арганізацыя міжнароднага супрацоўніцтва;

- правядзенне навукова-даследчай працы па пытаннях аховы і абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці і інш.

Калегія Камісіі сваім рашэннем мае права ствараць кансультатыўныя органы пры Калегіі Камісіі, у склад якіх уваходзяць упаўнаважаныя прадстаўнікі дзяржаўных органаў дзяржаў-членаў МС і АЭП, а таксама могуць уключацца незалежныя эксперты.

Рашэннем Калегіі Камісіі ад 25 верасня 2012 года створаны Кансультатыўны камітэт па інтэлектуальнай уласнасці пры Калегіі Камісіі (далей – Кансультатыўны камітэт).

Асноўнымі задачамі Кансультатыўнага камітэта з'яўляюцца выпрацоўка прапаноў для Калегіі Камісіі па пытаннях аховы і абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці, а таксама правядзенне кансультацый з прадстаўнікамі дзяржаў-членаў МС і АЭП у дадзенай сферы.

У склад Кансультатыўнага камітэта ўваходзяць упаўнаважаныя прадстаўнікі дзяржаўных органаў, а таксама бізнес-супольнасцяў дзяржаў-членаў МС і АЭП. У цяперашні час Кансультатыўны камітэт складаецца з 20 членаў, якія прадстаўляюць наступныя дзяржаўныя органы і арганізацыі:

Ад Рэспублікі Беларусь:

- Дзяржаўны камітэт па навуцы і тэхналогіях;

- Нацыянальны цэнтр інтэлектуальнай уласнасці.

Ад Рэспублікі Казахстан:

- Міністэрства юстыцыі;

- Камітэт па правах інтэлектуальнай уласнасці Міністэрства юстыцыі.

Ад Расійскай Федэрацыі:

- Міністэрства культуры;

- Міністэрства прамысловасці і гандлю,

а таксама міністэрствы эканомікі, органы ўнутраных спраў, мытныя службы дзяржаў-членаў МС і АЭП.

Бізнес-супольнасць у складзе Кансультатыўнага камітэта прадстаўляюць Асацыяцыя абароны і аховы фірменных найменняў і таварных знакаў «БелБренд», Нацыянальная палата прадпрымальнікаў Рэспублікі Казахстан, Некамерцыйнае партнёрства «Садружнасць вытворцаў фірменных гандлёвых марак «РусБренд». З моманту стварэння Кансультатыўнага камітэта праведзена тры пасяджэнні, па выніках якіх выпрацаваны прапановы для Калегіі Камісіі ў сферы аховы і абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці, у прыватнасці, па распрацоўцы міжнародных дамоў і пагадненняў у развіццё дамоўна-прававой базы МС і АЭП.

На пасяджэннях Кансультатыўнага камітэта разгледжаны і прыняты рашэнні па асобных праблемных пытаннях:

- аб суб'ектным складзе праваўладальнікаў таварных знакаў АЭП;

- аб механізме выплаты пошлін за рэгістрацыю таварных знакаў АЭП;

- аб рэгістрацыі найменняў месцаў паходжання тавараў АЭП;

- аб выкананні прынятых Расійскай Федэрацыяй абавязацельстваў перад СГА па выключэнні бездамоўнага (пашыранага) кіравання выключнымі маёмаснымі правамі на калектыўнай аснове;

- аб адабрэнні праекта Дамовы аб каардынацыі дзеянняў па абароне правоў на аб'екты інтэлектуальнай уласнасці;

- аб разглядзе пытання ўжывання рэгіянальнага прынцыпу вычарпання правоў на таварны знак на тэрыторыі МС і АЭП;

- аб праекце Рэгламенту вядзення адзінага мытнага рэестра аб'ектаў інтэлектуальнай уласнасці дзяржаў-членаў МС і іншых пытаннях.

Прававой асновай фарміравання і дзейнасці МС і АЭП з'яўляюцца міжнародныя дамовы і рашэнні органаў МС і АЭП, якія заключаюцца і прымаюцца з улікам інтарэсаў і заканадаўстваў дзяржаў-членаў і ў адпаведнасці з агульнапрызнанымі нормамі і прынцыпамі міжнароднага права.

Прыняцце міжнародных дамоў дзяржавамі-удзельніцамі АЭП у сферы аховы і абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці аказвае істотны ўплыў на міжнародны і ўзаемны гандаль.

Базавыя пагадненні ў сферы аховы і абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці, якія дзейнічаюць у цяперашні час, распрацоўваліся, у прыватнасці, з улікам палажэнняў Пагаднення СГА па гандлёвых аспектах правоў інтэлектуальнай уласнасці (ТРИПС), а таксама іншымі міжнароднымі дамовамі ў адзначанай сферы. Дамовамі, якія фарміруюць дамоўна-прававую базу МС і АЭП у сферы аховы і абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці, з'яўляюцца:

- Пагадненне аб адзіных прынцыпах рэгулявання ў сферы аховы і абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці ад 9 снежня 2010 года;

- Пагадненне аб адзіным мытным рэестры аб'ектаў інтэлектуальнай уласнасці дзяржаў-членаў Мытнага саюза ад 21 траўня 2010 года.

Артыкулам 13 Пагаднення аб адзіных прынцыпах рэгулявання ў сферы аховы і абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці ад 9 снежня 2010 года (далей – Пагадненне) на тэрыторыях дзяржаў-членаў МС і АЭП усталяваны рэгіянальны прынцып вычарпання выключных правоў на таварны знак, згодна з якім не з'яўляецца парушэннем выключнага права на таварны знак выкарыстанне гэтага таварнага знака ў адносiнах да тавараў, якія былі правамерна ўведзены ў грамадзянскі зварот на тэрыторыі дзяржаў Бакоў непасрэдна праваўладальнікам або іншымі асобамі з яго згоды. Рэспублікай Беларусь нацыянальнае заканадаўства ў галіне аховы таварных знакаў прыведзена ў адпаведнасць з адзначанай нормай міжнароднай дамовы.

У Рэспубліцы Казахстан 12 студзеня 2012 года ўнесены папраўкі ў артыкул 19 Закона Рэспублікі Казахстан «Аб таварных знаках, знаках абслугоўвання і найменнях месцаў паходжання тавараў», згодна з якім на тэрыторыі Рэспублікі Казахстан усталёўваецца нацыянальны прынцып вычарпання права: не з'яўляецца парушэннем выключнага права на таварны знак выкарыстанне гэтага таварнага знака іншымі асобамі ў дачыненні да тавараў, якія былі ўведзены ў грамадзянскі зварот на тэрыторыі Рэспублікі Казахстан непасрэдна праваўладальнікам або з яго згоды.

Заканадаўства Расійскай Федэрацыі (артыкул 1487 Грамадзянскага кодэкса Расійскай Федэрацыі) захоўвае нормы нацыянальнага прынцыпу вычарпання выключнага права на таварны знак: не з'яўляецца парушэннем выключнага права на таварны знак выкарыстанне гэтага таварнага знака іншымі асобамі ў дачыненні да тавараў, якія былі ўведзены ў грамадзянскі зварот на тэрыторыі Расійскай Федэрацыі непасрэдна праваўладальнікам або з яго згоды.

Такім чынам, на тэрыторыях Рэспублікі Казахстан і Расійскай Федэрацыі дзейнічае нацыянальны прынцып вычарпання выключнага права на таварны знак, што супярэчыць артыкулу 13 Пагаднення. Тым не менш, улічваючы прыярытэт міжнароднага права над нацыянальным у Рэспубліцы Казахстан і Расійскай Федэрацыі, пытанне свабоднага перамяшчэння тавараў, абазначаных таварным знакам, які мае адзінага праваўладальніка на ўсіх тэрыторыях дзяржаў-членаў МС і АЭП, можна лічыць урэгуляваным.

Аднак на практыцы нярэдкія выпадкі, калі тоесныя таварныя знакі маюць розных праваўладальнікаў у дзяржавах-членах МС і АЭП (у тым ліку, дадзеная сітуацыя датычыцца так званых «савецкіх» таварных знакаў, якія маюць, як правіла, у кожнай з дзяржаў-членаў МС і АЭП нацыянальных праваўладальнікаў) альбо таварны знак падлягае ахове не ва ўсіх дзяржавах-членах МС і АЭП.

У такіх сітуацыях увядзенне ў грамадзянскі зварот тавараў, пазначаных таварным знакам, які не ахоўваецца на тэрыторыі дзяржавы-члены МС і АЭП, альбо вытворчасць ці ўвоз тавару з трэціх краін са згоды нацыянальнага праваўладальніка, з'яўляецца правамерным. Канфліктныя сітуацыі ўзнікаюць, калі адзначаныя тавары перамяшчаюцца на тэрыторыі іншых дзяржаў-членаў МС і АЭП, праваўладальнікі якіх лічаць гэтыя тавары кантрафактнымі і прымаюць меры па абароне сваіх выключных правоў. Пры гэтым праваўжывальная практыка вельмі адрозніваецца: ад прызнання дадзеных паставак законнымі да прыцягнення асоб да грамадзянскай, адміністрацыйнай, крымінальнай адказнасці.

Вострая палеміка па пытанні змянення рэгіянальнага прынцыпу вычарпання выключнага права на таварны знак (далей – рэгіянальны прынцып) на тэрыторыі МС і АЭП працягваецца з моманту заключэння Пагаднення. Гэта складанае пытанне, якое закранае шырокае кола зацікаўленых асоб, якія маюць важкія аргументы «за» і «супраць» дзеючага цяпер рэгіянальнага прынцыпу: праваўладальнікі, вытворцы, інвестары, спажыўцы, імпарцёры, прадаўцы, фіскальныя, кантралюючыя, антыманапольныя органы і г.д.

Калі звярнуцца да мытнага рэестра аб'ектаў інтэлектуальнай уласнасці, можна канстатаваць, што такія асцярогі пакуль носяць тэарэтычны характар. У цяперашні час мытныя рэестры ствараюць адміністрацыйныя бар'еры «паралельнаму» імпарту і несанкцыянаванаму ўвозу, галоўным чынам, тавараў народнага спажывання, прызначаных для рэалізацыі праз гандлёвыя сеткі.

Неабходна разглядаць гэтую праблему ў комплексе. З аднаго боку, маецца цэнавы роскід на рынках краін, і закупка абсталявання ў трэйдараў, не звязаных з праваўладальнікам або вытворцам, можа быць праведзена па больш нізкіх цэнах. З іншага боку, звярнуўшыся да фактаў, выяўленых кантралюючымі і праваахоўнымі органамі, на практыцы мы часцяком сутыкаемся з такімі даволі распаўсюджанымі з'явамі як закупка абсталявання (медыцынскага, прамысловага і г.д.) праз пасрэднікаў па цэнах значна больш высокіх, чым прапаноўвае вытворца. Іншы тыповы варыянт – закупка ў «паралельнага» імпарцёра несертыфікаванага, не прыстасаванага для расійскага рынку абсталявання або закупка без паслуг па мантажы, гарантыйным і паслягарантыйным абслугоўванні, навучанні персаналу – грошы выдаткаваны, а абсталяванне не эксплуатуецца. 

У цэлым праблематыка вычарпання права інтэлектуальнай уласнасці значна больш шырокая і шматгранная. Зняцце бар'ераў можа станоўча адбіцца на развіцці малога прадпрымальніцтва ў сферы імпарту тавараў, можа прывесці і да зніжэння коштаў на ўнутраным рынку. Аднак трэба браць пад увагу і «адваротны бок медаля».

«Закрытасць» рынку ад несанкцыянаванага праваўладальнікам імпарту забяспечвае інвестыцыйную прывабнасць для стварэння праваўладальнікамі працоўных месцаў і размяшчэння на тэрыторыі МС і АЭП вытворчасці тавараў вядомых гандлёвых марак. Гэты аргумент, апроч міністэрстваў, адказных за развіццё прамысловасці, прызнаюць і прадстаўнікі ведамстваў, адказных за развіццё канкурэнцыі.

«Паралельны» імпарт – асноўная крыніца паступлення тавараў на рынкі, у палаткі і інтэрнэт-крамы, крытычныя з пункту гледжання кантрафакцыі і парушэння санітарнага, гандлёвага, падатковага заканадаўства, заканадаўства аб абароне правоў спажыўцоў. Збор унутраных падаткаў з такіх гандлёвых кропак ажыццявіць у поўным аб'ёме таксама вельмі цяжка.

Міжнародная практыка паказвае, што перавага «паралельнага» імпарту прыводзіць да скарачэння ўнутранай вытворчасці і працоўных месцаў. Прадукцыя вядомых брэндаў, якая пастаўляецца праваўладальнікам, знаходзіцца ў высокай цэнавай катэгорыі і, як правіла, не складае канкурэнцыі ўнутраным вытворцам, арыентаваным на масавага спажыўца. Больш танная прадукцыя «паралельных» дылераў па прычыне нізкага мытнага кошту, у тым ліку, па прычыне закупкі тавара з тэрмінам прыдатнасці, які мінае, тавара паніжанай якасці па прычыне неналежных умоў захоўвання (напрыклад, прадуктаў харчавання, лекаў і інш.), адсутнасці выдаткаў на рэкламу (паразітаванне на выдатковых рэкламных кампаніях, якія праводзяцца праваўладальнікамі), скарачэння выдаткаў на клінічныя выпрабаванні, сертыфікацыю, істотна зніжае попыт на тавары, вырабленыя на ўнутраным рынку.

На думку мытных органаў (доля якіх у фарміраванні прыбыткавай часткі бюджэтаў да гэтага часу складае амаль палову), рэгіянальны прынцып вычарпання выключнага права на таварны знак дазваляе спрасціць адміністраванне працэсаў мытнага кантролю за ўпаўнаважанымі праваўладальнікамі імпарцёрамі і, як вынік, забяспечыць не толькі эфектыўнае выяўленне кантрафактных тавараў, але і паўнату збіральнасці плацяжоў, паколькі сярод аўтарызаваных імпарцёраў няма «фірм-аднадзёнак», яны доўгі час функцыяніруюць на нацыянальных рынках і маюць добрую мытную, падатковую, крэдытную гісторыю і рэпутацыю. Да такіх кампаній можна ўжываць спрошчаныя формы кантролю. Прыход на іх месца вялікага ліку «дробных», часам аднадзённых фірм, якія спрабуюць любым законным і незаконным спосабам мінімізаваць падаткі і плацяжы, непазбежна прывядзе да страт бюджэту.

У дадзеным пытанні нельга забываць і аб спажыўцах. Таннасць тавараў «паралельных» імпарцёраў можа абярнуцца рызыкай набыцця падробленага, няякаснага, пратэрмінаванага тавару, тавару без гарантыйнага абслугоўвання сервіснымі прадпрыемствамі вытворцы, не прызначанага для ўнутранага рынку (напрыклад, тэлефоны з функцыямі, якія не працуюць у мясцовым частотным дыяпазоне; не адаптаваны для ўмоў надвор'я і ўнутраных стандартаў транспарт і г.д.).

Антыманапольныя органы ў цяперашні час прапануюць абмеркаваць магчымыя варыянты вядзення пераходнага перыяду легалізацыі «паралельнага» імпарту з адабраннямі па асобных галінах і (ці) брэндах. Магчыма, у зацікаўленых бакоў атрымаецца знайсці кампраміснае, узаемапрымальнае рашэнне ў дадзеным пытанні.

Аднак даследаванні, праведзеныя ў апошні час, не з'яўляюцца ўсебаковымі і не даюць адназначнага аргументаванага адказу, які з прынцыпаў вычарпання выключнага права на таварны знак дасць эканомікам і спажыўцам дзяржаў-членаў МС і АЭП больш плюсаў, чым мінусаў.

Неабходна правесці паглыблены аналіз бягучых працэсаў з улікам міжнароднага вопыту, а таксама праваўжывальнай і судовай практыкі ўсіх дзяржаў-членаў МС і АЭП.

У 2013 – 2014 гадах у рамках падрыхтоўкі да стварэння Еўразійскага эканамічнага саюза Камісія ажыццяўляла працу па кадыфікацыі міжнародных дамоў, якія складаюць дамоўна-прававую базу МС і АЭП, у тым ліку, у сферы аховы і абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці.

У рамках кадыфікацыі распрацаваны праект Радзелу XVIII «Інтэлектуальная ўласнасць» Дамовы аб Еўразійскім эканамічным саюзе (далей – Дамова аб Саюзе) і Дадатак № 23 «Пратакол аб ахове і абароне правоў на аб'екты інтэлектуальнай уласнасці» да яго.

У адпаведнасці з адзначаным радзелам дзяржавы-члены МС і АЭП ажыццяўляюць супрацоўніцтва ў сферы аховы і абароны правоў на аб'екты інтэлектуальнай уласнасці.

Асноўнымі задачамі такога супрацоўніцтва з'яўляюцца:

- гарманізацыя заканадаўства дзяржаў-членаў у сферы аховы і абароны правоў на аб'екты інтэлектуальнай уласнасці;

- абарона інтарэсаў уладальнікаў правоў на аб'екты інтэлектуальнай уласнасці дзяржаў-членаў.

Найбольш прыярытэтныя напрамкі супрацоўніцтва ўсталяваны ў наступных сферах:

- падтрымка навуковага і інавацыйнага развіцця;

- удасканаленне механізмаў камерцыялізацыі і выкарыстання аб'ектаў інтэлектуальнай уласнасці;

- прадастаўленне спрыяльных умоў для ўладальнікаў аўтарскага права і сумежных правоў дзяржаў-членаў;

- увядзенне сістэмы рэгістрацыі таварных знакаў і знакаў абслугоўвання Саюза і найменняў месцаў паходжання тавараў Саюза;

- забеспячэнне абароны правоў на аб'екты інтэлектуальнай уласнасці, у тым ліку, у сетцы Інтэрнэт;

- забеспячэнне эфектыўнай мытнай абароны правоў на аб'екты інтэлектуальнай уласнасці, у тым ліку, праз вядзенне адзінага мытнага рэестра аб'ектаў інтэлектуальнай уласнасці дзяржаў-членаў;

- ажыццяўленне скаардынаваных мер, накіраваных на прадухіленне і спыненне звароту кантрафактнай прадукцыі.

Дадатак № 23 «Пратакол аб ахове і абароне правоў на аб'екты інтэлектуальнай уласнасці» да Дамовы аб Саюзе рэгулюе адносіны дзяржаў-членаў у сферы:

- аўтарскага права і сумежных правоў;

- правоў на таварныя знакі і знакі абслугоўвання;

- патэнтнага права;

- правоў на таварныя знакі Саюза і знакі абслугоўвання Саюза;

- правоў на геаграфічныя ўказанні;

- правоў на назвы месцаў паходжання тавараў;

- правоў на назвы месцаў паходжання тавараў Саюза;

- селекцыйных дасягненняў;

- тапалогій інтэгральных мікрасхем;

- сакрэтаў вытворчасцi (ноў-хаў);

- праваўжывальных мер па абароне правоў на аб'екты інтэлектуальнай уласнасці.

Дадатак № 23 да Дамовы аб Саюзе змяшчае нормы аб падпісанні наступных міжнародных дамоў у сферы аховы і абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці:

- Дамова аб таварных знаках, знаках абслугоўвання і найменнях месцаў паходжання тавараў на тэрыторыях дзяржаў-членаў Саюза;

- Дамова аб каардынацыі дзеянняў па абароне правоў на аб'екты інтэлектуальнай уласнасці;

- Пагадненне аб адзіным парадку кіравання аўтарскімі і сумежнымі правамі на калектыўнай аснове. 

Камісіяй сумесна з Бакамі распрацаваны праект Дамовы аб таварных знаках, знаках абслугоўвання і найменнях месцаў паходжання тавараў на тэрыторыях дзяржаў-членаў Мытнага саюза і Адзінай эканамічнай прасторы (далей – праект Дамовы).

Распрацоўка дадзенага праекта Дамовы абумоўлена шматлікімі прычынамі, у прыватнасці, у цяперашні час у дзяржавах-членах МС і АЭП рэгістрацыя таварных знакаў ажыццяўляецца па нацыянальнай і мадрыдскай працэдурах. Для атрымання прававой аховы на таварны знак адначасова ў трох дзяржавах-членах МС і АЭП па нацыянальнай працэдуры заяўніку неабходна падаць тры заяўкі ў тры патэнтавых ведамствы, аплаціць дзевяць пошлін.

Акрамя таго, атрымаць прававую ахову ў трох краінах адначасова не атрымаецца па прычыне розных тэрмінаў разгляду заявак. Таксама пры падачы заявак заяўніку неабходна ўлічваць адрозненні ў нацыянальных заканадаўствах. У выпадку, калі ён падае заяўкі праз патэнтных павераных, неабходна аплаціць паслугі трох патэнтных павераных.

Такім чынам, атрыманне прававой аховы таварнага знака ў трох краінах – адначасова складаная і дарагая па кошце працэдура.

У рамках узгаднення праекта Дамовы Камісіяй праводзіліся кансультацыі з прадстаўнікамі бізнес-супольнасці і грамадскімі арганізацыямі, а таксама шэраг мерапрыемстваў па абмеркаванні рэдакцыі праекта Дамовы.

Праект Дамовы рэгулюе адносіны, якія ўзнікаюць у сувязі з рэгістрацыяй, прававой аховай і выкарыстаннем таварных знакаў, знакаў абслугоўвання і найменняў месцаў паходжання тавараў на тэрыторыях дзяржаў-членаў МС і АЭП.

Праектам Дамовы прадугледжваецца:

- увядзенне паняцця «таварны знак Саюза»;

- парадак рэгістрацыі таварных знакаў і прадастаўленне прававой аховы найменням месцаў паходжання тавараў на тэрыторыі дзяржаў Бакоў;

- вядзенне адзінага рэестра таварных знакаў і знакаў абслугоўвання Саюза і адзінага рэестра найменняў месцаў паходжання тавараў;

- парадак падачы заяўкі на таварны знак Саюза, у тым ліку, у электронным выглядзе;

- выдача адзінага ахоўнага дакумента на таварны знак Саюза.

Да праекта Дамовы распрацаваны праект Інструкцыі, які змяшчае правілы, якія дэталізуюць:

- працэдуры падачы заявак на таварныя знакі Саюза і найменні месцаў паходжання тавараў;

- парадак разгляду заявак на таварныя знакі Саюза і заявак на рэгістрацыю найменняў месцаў паходжання тавараў;

- працэдуры рэгістрацыі таварных знакаў Саюза і найменняў месцаў паходжання тавараў;

- парадак вядзення Адзінага рэестра таварных знакаў Саюза і Адзінага рэестра НМПТ Саюза.

Акрамя таго, праект Інструкцыі да Дамовы змяшчае тыпавыя формы дакументаў, прадугледжаных праектам Дамовы.

Таксама распрацаваны дзевяць праектаў рэгламентаў інфармацыйнага ўзаемадзеяння, якія рэгламентуюць узаемадзеянне нацыянальных патэнтных ведамстваў паміж сабой, а таксама з Камісіяй у рамках працэсаў рэгістрацыі, прававой аховы і выкарыстання таварнага знака Саюза і НМПТ Саюза.

Асноўнымі адрозненнямі праекта Дамовы ад нацыянальных рэгістрацый з'яўляецца наступнае:              - прынцып прадастаўлення адначасовай прававой аховы таварным знакам на тэрыторыях дзяржаў Бакоў;

- падача адной заяўкі ў любое з патэнтавых ведамстваў і выдача адзінага ахоўнага дакумента;

- магчымасць кантролю рэгістрацыі таварных знакаў нацыянальнымі патэнтнымі ведамствамі ў мэтах абароны выключных правоў вытворцаў і супрацьдзеяння злоўжыванню правамі;

- узаемадзеянне заяўніка толькі з адным ведамствам (прынцып «аднаго акна»).

Прывабнасць рэгістрацыі таварнага знака Саюза павышаецца, дзякуючы наступным перавагам:

- спрашчэнне і паскарэнне працэдуры рэгістрацыі таварнага знака Саюза дазволіць прадпрымальнікам хутчэй уводзіць у грамадзянскі зварот на тэрыторыі Мытнага саюза і Адзінай эканамічнай прасторы тавары і паслугі, абазначаныя зарэгістраваным таварным знакам Саюза, на законнай падставе без дадатковых рызык;

- зніжэнне кошту працэдуры рэгістрацыі ў параўнанні з сумарным коштам працэдур рэгістрацыі ў кожным нацыянальным патэнтавым ведамстве, што дае эканомію сродкаў суб'ектам прадпрымальніцкай дзейнасці;

- скарачэнне аб'ёму працы, звязанай з правядзеннем экспертызы нацыянальнымі патэнтнымі ведамствамі.

Праект Дамовы прайшоў унутрыдзяржаўнае ўзгадненне ў дзяржавах-членах МС і АЭП, адобраны Рашэннем Калегіі Камісіі ад 19 сакавіка 2013 года № 51, Рашэннем Савета Камісіі ад 16 траўня 2013 года № 30 і накіраваны для правядзення ўнутрыдзяржаўных працэдур.

Камісіяй сумесна з Бакамі распрацаваны праект Дамовы аб каардынацыі дзеянняў па абароне правоў на аб'екты інтэлектуальнай уласнасці (далей – праект Дамовы), якая прадугледжвае фарміраванне сістэмы абароны правоў на аб'екты інтэлектуальнай уласнасці ў Мытным саюзе і Адзінай эканамічнай прасторы з дапамогай каардынацыі дзеянняў па:

- выпрацоўцы рэкамендацый па каардынацыі дзеянняў упаўнаважаных органаў, накіраваных на ўдасканаленне дзейнасці па папярэджанні, выяўленні і спыненні парушэнняў правоў на аб'екты інтэлектуальнай уласнасці;

- забеспячэнні эфектыўнага спынення звароту кантрафактных тавараў на тэрыторыях дзяржаў Бакоў;

- прыняцці мер па супрацьдзеянні парушэнням правоў на аб'екты інтэлектуальнай уласнасці, у тым ліку, у сетцы Інтэрнэт;

- гарманізацыі і ўдасканаленні заканадаўства ў сферы абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці.

Праект Дамовы адобраны рашэннем Калегіі Камісіі ад 29 кастрычніка 2013 года № 241 і накіраваны Бакам на ўнутрыдзяржаўнае ўзгадненне.

Прыняцце Дамовы дазволіць упаўнаважаным органам Бакоў выпрацоўваць аднолькавыя правілы для бізнесу і абменьвацца праваўжывальным вопытам у сферы папярэджання, выяўлення і спынення парушэнняў правоў на аб'екты інтэлектуальнай уласнасці.

Праект Пагаднення аб адзіным парадку кіравання аўтарскімі і сумежнымі правамі на калектыўнай аснове (далей – праект Пагаднення) распрацаваны Камісіяй сумесна са Бакамі, зыходзячы з неабходнасці стварэння адзінай сістэмы аховы і рэалізацыі аўтарскіх і сумежных правоў.

Праектам Пагаднення прадугледжваецца адзіны парадак кіравання аўтарскімі і сумежнымі правамі на калектыўнай аснове ў дзяржавах Бакоў у выпадках, калі практычнае ажыццяўленне аўтарскіх і сумежных правоў у індывідуальным парадку праваўладальнікамі ўскладнена або калі заканадаўствам дзяржаў Бакоў дапускаецца выкарыстанне аб'ектаў гэтых правоў без згоды праваўладальнікаў, але з выплатай узнагароджання.

Падчас узгаднення праекта Пагаднення Камісіяй праводзіліся наступныя мерапрыемствы:

- дэталёвае паартыкульнае абмеркаванне праекта Пагаднення на нарадах з прадстаўнікамі ўпаўнаважаных органаў дзяржаў Бакоў, а таксама бізнес-структур;

- разгляд і ўзгадненне на пасяджэнні экспертнай групы па аўтарскім праве пры Кансультатыўным камітэце па інтэлектуальнай уласнасці;

- разгляд і ўзгадненне на пасяджэннях Кансультатыўнага камітэта пры Калегіі Камісіі, падчас якіх узгоднены шэраг праблемных пытанняў.

Праект Пагаднення адобраны Рашэннем Калегіі Камісіі ад 12 лістапада 2013 г. № 261 і накіраваны Бакам для правядзення ўнутрыдзяржаўнага ўзгаднення.

Праектам Пагаднення ўсталяваны шэраг прынцыповых новаўвядзенняў:

1)уніфікуюцца асноўныя палажэнні заканадаўства дзяржаў Бакоў у сферы аўтарскіх і сумежных правоў;

2) усталёўваецца адзіны парадак збору, размеркавання і выплаты ўзнагароджання праваўладальнікам за выкарыстанне твораў у асабістых мэтах без згоды праваўладальніка;

3) у мэтах забеспячэння транспарэнтнасці дзейнасці арганізацый па калектыўным кіраванні маёмаснымі правамі аўтараў (далей – АККП) праектам Пагаднення:

- рэгламентуецца падсправаздачнасць ў дачыненні да членаў АККП і праваўладальнікаў;

- уводзіцца публічная справаздачнасць і абавязковы аўдыт механізму збору, размеркавання і выплаты ўзнагароджання;

- усталёўваюцца канкрэтныя парогавыя значэнні для АККП у пытаннях размеркавання і выплаты ўзнагароджання.

Праект Пагаднення таксама прадугледжвае ўсталяванне ў нацыянальным заканадаўстве дзяржаў Бакоў прававога рэгулявання па наступных пытаннях калектыўнага кіравання:

- адказнасць АККП за перавышэнне гранічна ўсталяванага памеру ўтрыманняў са сродкаў сабранага ўзнагароджання;

- прававое рэгуляванне па пытаннях аб захоўванні АККП нявыплачаных грашовых сродкаў;

- накіраванне сум незапатрабаванага ўзнагароджання па заканчэнні тэрміну іскавай даўнасці ва ўзнагароджанне бягучага года, якое размяркоўваецца, альбо на сацыяльныя, гуманітарныя ці культурныя мэты на карысць аўтараў і іншых праваўладальнікаў;

- стварэнне і прававое становішча спецыяльных фондаў АККП.

Вызначэнне памеру збору для выплаты ўзнагароджання, а таксама пераліку абсталявання і матэрыяльных носьбітаў, якія выкарыстоўваюцца для выкарыстання, аднесена да кампетэнцыі Савета Камісіі.

Такім чынам, праектам Пагаднення прадугледжана ўрэгуляванне многіх «белых плямаў» у сферы калектыўнага кіравання аўтарскімі і сумежнымі правамі.

Пры фарміраванні адзінага рынку інтэлектуальнай уласнасці на тэрыторыі МС і АЭП нельга забываць аб неабходнасці стварэння эфектыўных механізмаў абароны правоў на аб'екты інтэлектуальнай уласнасці.

Прымаючы пад увагу адсутнасць мытных межаў паміж Рэспублікай Беларусь, Рэспублікай Казахстан і Расійскай Федэрацыяй, нацыянальныя і замежныя праваўладальнікі вельмі зацікаўленыя ў забеспячэнні ўзгодненай мытнай абароны адзінага рынку тавараў МС і АЭП ад паступлення кантрафактнай прадукцыі з трэціх краін.

Цэнтральныя мытныя органы дзяржаў-членаў МС і АЭП вядуць нацыянальныя мытныя рэестры аб'ектаў інтэлектуальнай уласнасці.

Аднак існуючая розніца ў напаўненні нацыянальных мытных рэестраў (у Казахстане – 350 аб'ектаў інтэлектуальнай уласнасці (далей – АІС), у Беларусі – 209 АІС, у Расіі – 3150 АІС) стварае верагоднасць бесперашкоднага ўвозу тавараў, якія змяшчаюць аб'екты інтэлектуальнай уласнасці, на тэрыторыю адной з дзяржаў-членаў МС і АЭП, у якой яны не абараняюцца мытнымі органамі, і, з улікам адсутнасці ўнутраных мытных межаў, іх далейшага распаўсюджвання на тэрыторыі іншых дзяржаў-членаў МС і АЭП. Гэта, безумоўна, істотна зніжае эфектыўнасць нацыянальных мытных рэестраў.

У сувязі з гэтым існуе аб'ектыўная неабходнасць рэгістрацыі аб'ектаў інтэлектуальнай уласнасці ў Адзіным мытным рэестры, якая дазваляе абараняць правы інтэлектуальнай уласнасці адначасова на ўсёй тэрыторыі МС і АЭП, а менавіта – ажыццяўляць мытны кантроль тавараў, якія змяшчаюць аб'екты інтэлектуальнай уласнасці, уключаныя ў Адзіны мытны рэестр, пры іх перамяшчэнні праз знешні перыметр мытнай мяжы.

Для вырашэння гэтай праблемы, у развіццё Дамовы аб Мытным кодэксе Мытнага саюза ад 27 лістапада 2009 года, дзяржавы-члены МС заключылі Пагадненне аб адзіным мытным рэестры аб'ектаў інтэлектуальнай уласнасці дзяржаў-членаў Мытнага саюза ад 21 траўня 2010 года (далей – Пагадненне).

У гэтых дакументах прапісаны працэс вядзення Адзінага мытнага рэестра, які ўключае ў сябе разгляд заяў, рэгістрацыю аб'ектаў інтэлектуальнай уласнасці, суправаджэнне Адзінага мытнага рэестра, а таксама ўзаемадзеянне органа, упаўнаважанага на яго вядзенне, з праваўладальнікамі, органамі дзяржаўнай улады дзяржаў-членаў МС і АЭП і іншымі арганізацыямі і ўстановамі на пастаяннай аснове. Вядзенне Адзінага мытнага рэестра прадугледжвае ўдзел спецыялістаў, якія валодаюць ведамі як у галіне абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці, так і ў галіне мытнай справы.

У цяперашні час органам, упаўнаважаным на вядзенне Адзінага мытнага рэестра, з'яўляецца Федэральная мытная служба.

Аднак у Адзіным мытным рэестры зарэгістраваных аб'ектаў інтэлектуальнай уласнасці няма. Заявы на ўключэнне аб'ектаў інтэлектуальнай уласнасці ў Адзіны мытны рэестр ФМС Расіі не прымаюцца.

Гэта абумоўлена як недасканаласцю замацаванага ў Рэгламенце вядзення Адзінага мытнага рэестра механізму рэгістрацыі аб'ектаў інтэлектуальнай уласнасці, у прыватнасці, парадку разгляду заяў і прыняцця рашэнняў, так і адсутнасцю тэхнічнага і кадравага забеспячэння функцыі па вядзенні адзначанага рэестра.

Таму праваўладальнікі для эфектыўнай абароны вымушаныя ажыццяўляць падачу трох заяў на ўнясенне аб'ектаў інтэлектуальнай уласнасці ў нацыянальныя мытныя рэестры, што цягне за сабой як часовыя, так і фінансавыя выдаткі.

Ад прадстаўнікоў бізнес-супольнасцяў дзяржаў-членаў МС і АЭП паступаюць шматлікія запыты аб неабходнасці рэалізацыі практычнага функцыянавання Адзінага мытнага рэестра.

У 2013 годзе Камісія распрацавала праект Пратакола аб унясенні змяненняў у Пагадненне (далей – праект Пратакола).

Праектам Пратакола прадугледжваецца:

- надзяленне Камісіі паўнамоцтвамі па вядзенні Адзінага мытнага рэестра;

- усталяваннне парадку ўзаемадзеяння Камісіі з цэнтральнымі мытнымі органамі дзяржаў-членаў МС і АЭП;

- усталяванне кампетэнцыі па сцвярджэнні Калегіяй Камісіі Рэгламенту вядзення Адзінага мытнага рэестра;

- пашырэнне відаў дамоў, якія забяспечваюць выкананне абавязацельства аб кампенсацыі маёмаснай шкоды;

- усталяванне парадку давядзення звестак Адзінага мытнага рэестра да зацікаўленых асоб.

Праект Пратакола адобраны Рашэннем Калегіі Камісіі ад 14 траўня 2013 г. № 114 і накіраваны Бакам для правядзення працэдур унутрыдзяржаўнага ўзгаднення.

Камісія працягвае працу па падрыхтоўцы неабходнай нарматыўнай прававой базы вядзення Адзінага мытнага рэестра. На аснове аналізу вопыту функцыянавання мытных рэестраў ў дзяржавах Бакоў, вопыту Еўрапейскага саюза намі распрацаваны праект Рэгламенту вядзення Адзінага мытнага рэестра, які дэталёва апісвае працэдуры рэгістрацыі аб'ектаў інтэлектуальнай уласнасці, алгарытмы дзеяння службовых асоб і прадугледжвае выкарыстанне сучасных інфармацыйных тэхналогій.

У сваім імкненні ўніфікаваць і гарманізаваць заканадаўства дзяржавы-члены МС і АЭП сутыкаюцца з пэўнымі цяжкасцямі, у тым ліку, і ў сферы аховы і абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці, якія перашкаджаюць ажыццяўленню свабоды перамяшчэння тавараў.

У цяперашні час на тэрыторыі МС і АЭП існуе праблема выкарыстання так званых «савецкіх» і іншых (тоесных і падобных да ступенi змяшэння) таварных знакаў.

Усяго некалькі дзясяткаў гадоў таму ўсе дзяржавы-члены МС і АЭП былі часткай адзінай дзяржавы. І ў цяперашні час так званыя «савецкія» таварныя знакі зарэгістраваны ў нашых краінах на імя розных праваўладальнікаў. Гэтая праблема асабліва актуальная для кандытарскай галіны. Цукеркі пад такімі таварнымі знакамі як «Чырвоная шапачка», «Ластаўка», «Тэатральная», «Мішка касалапы», «Вавёрачка» і многія іншыя папулярныя дагэтуль, іх ведаюць і любяць на тэрыторыі ўсіх дзяржаў-членаў МС і АЭП.

Для вызначэння найбольш прымальнага варыянту вырашэння праблемы выкарыстання «савецкіх» таварных знакаў на тэрыторыі МС і АЭП неабходна распрацаваць крытэрыі, якія дазваляюць аднесці той ці іншы таварны знак да «савецкага» таварнага знака.

Па меркаванні Беларускай гандлёва-прамысловай палаты, аднесці да таварных знакаў былога СССР можна тыя абазначэнні, якія былі зарэгістраваны ў выглядзе найменняў уніфікаваных рэцэптур, апублікаваных у зводных даведніках Мінхарчпрама СССР.

Саюз харчовых прадпрыемстваў Казахстана таксама зыходзіць з прынцыпу наяўнасці той ці іншай прадукцыі ў наменклатуры тавараў, якія выпускаліся прадпрыемствамі на тэрыторыі СССР да 1992 года.

АЮА «Асацыяцыя кандытараў Казахстана» лічыць мэтазгодным аднесці да таварных знакаў былога СССР тыя абазначэнні, якія былі зарэгістраваны ў выглядзе найменняў уніфікаваных рэцэптур, апублікаваных у зводных даведніках Мінхарчпрама СССР.

Па меркаванні Гандлёва-прамысловай палаты Расійскай Федэрацыі, таварныя знакі, якія, у той ці іншай ступені, можна аднесці да «савецкіх», выкарыстоўваюцца пры маркіроўцы прадукцыі ў наступных галінах прамысловасці: вытворчасць кандытарскіх вырабаў, алкагольнай і піва-безалкагольнай прадукцыі, мяса-малочнай прадукцыі, медыкаментаў і БАДаў. Колькасць таварных знакаў, якія актыўна выкарыстоўваюцца на тэрыторыі Расійскай Федэрацыі, складае каля 1500. Паводле інфармацыі Федэральнай службы па інтэлектуальнай уласнасці, у цяперашні час у Расійскай Федэрацыі дзейнічае прававая ахова ў дачыненні да больш за 3000 таварных знакаў, зарэгістраваных у СССР, якія ў цяперашні час належаць расійскаму Боку.

Разам з тым неабходна ўлічваць, што ў перыяд існавання СССР было зарэгістравана больш за 100 000 таварных знакаў на імя як нацыянальных, так і замежных праваўладальнікаў. Сярод адзначаных вышэй таварных знакаў у рэестры прысутнічалі таварныя знакі, зарэгістраваныя для далейшага маркіравання спажывецкіх тавараў.

Акрамя таго, неабходна ўлічваць той факт, што таварны знак у перыяд існавання СССР рэгістраваўся на адно «галаўное» прадпрыемства, тады як выкарыстанне таварнага знака пры маркіроўцы прадукцыі ажыццяўлялася некалькімі заводамі-вытворцамі.

На падставе праведзенага аналізу, да «савецкіх» таварных знакаў можна аднесці абазначэнні, распрацаваныя ў перыяд да 1992 г., прызначаныя для маркіроўкі тавараў, якія ўваходзілі ў наменклатуру тавараў СССР, якія вырабляліся з патрабаваннямі да якасці ў адпаведнасці з дзяржаўнымі стандартамі СССР і адказвалі крытэрыям вядомасці высокай ступені камерцыялізацыі і інтэнсіўнасці выкарыстання сярод адпаведных спажыўцоў у дачыненні да маркіраваных тавараў на тэрыторыі МС і АЭП, якія валодалі распазнавальнай здольнасцю, а таксама абазначэнні, зарэгістраваныя ў якасці таварных знакаў у перыяд да 1 студзеня 1992 г. у Дзяржпатэнце СССР на імя нацыянальных праваўладальнікаў.

Існуе некалькі найбольш прымальных варыянтаў вырашэння праблемы выкарыстання вытворцамі дзяржаў-членаў МС і АЭП так званых «савецкіх» і тоесных таварных знакаў:

- урэгуляванне з дапамогай бізнес-перамоваў паміж зацікаўленымі Бакамі шляхам рэгістрацыі калектыўнага знака;

- увядзенне права папярэдняга выкарыстання (калі выкарыстанне абазначэння суб'ектам прадпрымальніцкай дзейнасці пачалося і стала вядомым ў звароце да даты прыярытэту таварнага знака, такое выкарыстанне не можа быць прызнана парушэннем выключных правоў на таварны знак);

- увядзенне прымусовых ліцэнзій (заканадаўча замацаваць абавязак уладальніка «савецкага» таварнага знака прадстаўляць невыключную бязвыплатную ліцэнзію вытворцу, які выпускаў адпаведную маркіраваную прадукцыю да 1 студзеня 1992 года) пры ўмове выпуску прадукцыі, якасць якой не можа быць ніжэй за якасць прадукцыі ўладальніка таварнага знака, усталяваную стандартам. У адваротным выпадку дзеянне ліцэнзійнай дамовы падлягае спыненню ў парадку, усталяваным грамадзянскім заканадаўствам.

Яшчэ адной праблемай з'яўляюцца адрозненні ў патрабаваннях, якія прад'яўляюцца да рэгістрацыі таварных знакаў (напрыклад, у нацыянальным патэнтавым ведамстве аднаго Боку можа быць ажыццёўлена рэгістрацыя ў якасці таварнага знака абазначэння «Чорны рускі», а ў ведамстве другога Боку будзе адмоўлена ў рэгістрацыі такога абазначэння ў якасці таварнага знака па прычыне супярэчнасці грамадскім інтарэсам, прынцыпам гуманнасці і маралі), што нясе дадатковыя выдаткі для таваравытворцаў МС і АЭП па абароне аб'ектаў інтэлектуальнай уласнасці на тэрыторыях дзяржаў-членаў МС і АЭП. Падпісанне Дамовы аб таварных знаках, знаках абслугоўвання і найменнях месцаў паходжання тавараў на тэрыторыях дзяржаў-членаў МС і АЭП і Інструкцыі да яе закліканы вырашыць гэтую праблему, а таксама мінімізаваць фінансавыя і часовыя выдаткі бізнесу пры рэгістрацыі таварнага знака АЭП на ўсёй тэрыторыі МС і АЭП, а таксама ліквідаваць залішнія адміністрацыйныя бар'еры.

Трэцяй праблемай з'яўляюцца ўжо апісаныя вышэй адрозненні па напаўненні нацыянальных мытных рэестраў.

Вырашэнню дадзенай праблемы будзе спрыяць рэгістрацыя аб'ектаў інтэлектуальнай уласнасці ў Адзіным мытным рэестры, якая забяспечыць эфектыўную мытную абарону аб'ектаў інтэлектуальнай уласнасці пры перамяшчэнні тавараў праз мытную мяжу МС і АЭП.

Усё сказанае прыводзіць да высновы аб неабходнасці ўжывання комплекснага падыходу не толькі да ўніфікацыі і гарманізацыі заканадаўства ў сферы аховы і абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці, але і да пошуку шляхоў вырашэння праблемных пытанняў, з якімі дагэтуль сутыкаюцца гаспадарчыя суб'екты дзяржаў-членаў МС і АЭП.

У той жа час важна не забываць і аб сусветным рынку інтэлектуальнай уласнасці, а таксама аб значэнні дзяржаў-членаў МС і АЭП у міжнародным гандлі высокатэхналагічнай прадукцыяй і таварамі, якія змяшчаюць аб'екты інтэлектуальнай уласнасці. У цяперашні час сусветны рынак інтэлектуальнай уласнасці з'яўляецца досыць манапалізаваным. Краіны з высокімі прыбыткамі атрымліваюць большую частку прыбытку ад роялці і ліцэнзійных плацяжоў. У сваю чаргу, доля прысутнасці дзяржаў-членаў МС і АЭП на адзначаным рынку з'яўляецца нязначнай.

У мінулыя два дзесяцігоддзі, за выключэннем такіх пераважна сыравінных галін як газа- і нафтаздабыча, металургія і некаторыя іншыя, у эканоміцы дзяржаў-членаў МС і АЭП практычна не сфарміраваліся буйныя і шырока вядомыя (у тым ліку, за мяжой) нацыянальныя камерцыйныя кампаніі, якія вырабляюць навукаёмістую прадукцыю і прадстаўляюць высокатэхналагічныя паслугі.

Расійская Федэрацыя, дзе сканцэнтравана 5% навукова-даследчых распрацовак свету, атрымлівае 0,27% прыбыткаў ад роялці і ліцэнзійных плацяжоў з доляй у 0,33% у высокатэхналагічным сусветным экспарце. Выдаткі на НДДКР у дзяржавах-членах МС і АЭП складаюць: 0,64% ВУП у Рэспубліцы Беларусь, 0,23% ВУП у Рэспубліцы Казахстан, 1,16% ВУП у Расійскай Федэрацыі. Пры гэтым сярэднесусветны паказчык выдаткаў на НДДКР складае 2,9% ВУП.

Нарматыўная прававая база МС і АЭП у цяперашні час не з'яўляецца стымулюючай канкурэнтаздольнасць дзяржаў-членаў МС і АЭП, а таксама накіраванай на пошук, засваенне і выпуск навукаёмістай прадукцыі.

Акрамя таго, падаецца мэтазгодным надаць увагу праблеме развіцця тэхнапаркаў як найбольш эфектыўнай пляцоўцы для развіцця высокатэхналагічных галін эканомікі і камерцыялізацыі інтэлектуальнай уласнасці. Пры гэтым неабходна прадугледзець меры – заканадаўчыя, эканамічныя, арганізацыйныя – па садзейнічанні камерцыялізацыі інтэлектуальнай уласнасці і па падтрымцы выкарыстання атрыманых айчынных патэнтаў, паляпшэнні выкарыстання тэхналогій і фарміраванні адзінага эфектыўнага рынку інтэлектуальнай уласнасці, а таксама павышэнні канкурэнтаздольнасці тавараў дзяржаў-членаў МС і АЭП. Гэта дазволіць павысіць іх долю ў сусветных прыбытках ад роялці і ліцэнзійных плацяжоў і ўмацаваць пазіцыі на сусветным рынку інтэлектуальнай уласнасці.

У 2013 годзе ў рамках навукова-даследчай працы па тэме «Канцэпцыя развіцця аховы і абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці ў Мытным саюзе і Адзінай эканамічнай прасторы», якая праводзіцца Камісіяй, распрацавана Канцэпцыя развіцця аховы і абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці ў МС і АЭП (навуковы кіраўнік – Ю.У. Якавец, д.э.н., акадэмік РАНН), накіраваная на стварэнне адзінай уніфікаванай сістэмы аховы і абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці як адной з умоў функцыянавання Еўразійскага эканамічнага саюза, якія аказваюць істотны ўплыў на інавацыйнае развіццё і канкурэнтаздольнасць эканомік дзяржаў-членаў МС і АЭП.

Канцэпцыяй развіцця аховы і абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці ў МС і АЭП вызначаны вектары інавацыйнага развіцця і павышэння канкурэнтаздольнасці эканомік дзяржаў-членаў МС і АЭП, сфармуляваны прапановы па фарміраванні адзінай сістэмы аховы і абароны ІУ ў рамках МС і АЭП, каардынацыі палітыкі і праваўжывальнай практыкі ў галіне аўтарскага права і сумежных правоў, сфармуляваны прапановы па садзейнічанні камерцыялізацыі і выкарыстанні вынікаў інтэлектуальнай дзейнасці.

Канцэпцыяй прадугледжана паэтапнае:

1) стварэнне адзінай уніфікаванай сістэмы аховы і абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці (у тым ліку, наднацыянальнага інстытута ў сферы аховы, абароны і выкарыстання правоў інтэлектуальнай уласнасці);

2) стварэнне наднацыянальных судовых органаў і наднацыянальнай сістэмы дасудовага вырашэння спрэчак;

3) развіццё адзіных механізмаў стымулявання інавацыйнай дзейнасці і высокатэхналагічных вытворчасцяў у рамках Еўразійскага эканамічнага саюза.

Па меркаванні распрацоўшчыкаў Канцэпцыі, гэта дазволіць павысіць інвестыцыйную прывабнасць інавацыйнай дзейнасці, якая праводзіцца ў рамках МС і АЭП, спрасціць ажыццяўленне адміністрацыйных працэдур, звязаных з забеспячэннем прававой аховы аб'ектаў інтэлектуальнай уласнасці, прастымуляваць стварэнне і камерцыялізацыю аб'ектаў інтэлектуальнай уласнасці, павысіць эфектыўнасць арганізацыі дзейнасці гаспадарчых суб'ектаў, якія выступаюць у якасці ўладальнікаў і карыстальнікаў правоў на аб'екты інтэлектуальнай уласнасці.

У развіццё дадзенай Канцэпцыі Камісіяй запланавана навукова-даследчая праца па распрацоўцы Стратэгіі стварэння адзінай сістэмы аховы і абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці ў МС і АЭП, мэтай якой будзе рэалізацыя практычных мер па фарміраванні прывабнага інвестыцыйнага клімату на тэрыторыях дзяржаў-членаў МС і АЭП, фарміраванне цывілізаванага рынку інтэлектуальнай уласнасці ў МС і АЭП, стварэнне сістэмы эфектыўных мер па барацьбе з распаўсюджваннем кантрафактнай прадукцыі.

Такім чынам, Камісія стала цэнтрам вывучэння лепшых міжнародных практык і выпрацоўкі прапаноў у мэтах фарміравання гарманізаванага заканадаўства дзяржаў-членаў МС і АЭП у сферы аховы і абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці. У рамках сваёй дзейнасці Камісія на пастаяннай аснове аналізуе міжнароднае заканадаўства, а таксама вопыт замежных краін і інтэграцыйных аб'яднанняў у сферы аховы і абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці. Акрамя таго, ажыццяўляе ўзаемадзеянне з міжнароднымі арганізацыямі, якія маюць шырокі вопыт у адзначанай сферы.

Такім чынам, Камісіяй наладжана супрацоўніцтва з Сусветнай арганізацыяй інтэлектуальнай уласнасці (САІУ). У красавіку 2013 года адбылася сустрэча Члена Калегіі, Міністра па эканоміцы і фінансавай палітыцы Камісіі Цімура Сулейменава з Генеральным дырэктарам САІУ Фрэнсісам Гары, падчас якой абмеркаваны пытанні перспектыўнага супрацоўніцтва Камісіі і САІУ.

У цяперашні час САІУ разглядаюцца пытанні аб прадастаўленні Камісіі статусу назіральніка пры САІУ, а таксама заключэння мемарандума аб узаемаразуменні паміж дзвюма арганізацыямі. Камісіяй дасягнута дамоўленасць аб развіцці супрацоўніцтва з Еўразійскай патэнтнай арганізацыяй (ЕАПА).

Супрацоўніцтва з Ведамствам па гарманізацыі на ўнутраным рынку (OHIM). У кастрычніку 2013 года прадстаўнікамі Камісіі праведзена працоўная сустрэча з прадстаўнікамі OHIM, падчас якой абмеркаваны пытанні перспектыўнага супрацоўніцтва Камісіі і OHIM па абмене вопытам. Падчас сустрэчы ўдзельнікі абмяняліся вопытам у распрацоўцы эфектыўных працэдур рэгістрацыі таварных знакаў.

Такім чынам, мерапрыемствы, якія ў цяперашні час праводзяцца Камісіяй, накіраваны на развіццё інтэграцыйных працэсаў у рамках стварэння Еўразійскага эканамічнага саюза.

Фарміраванне цывілізаванага рынку інтэлектуальнай уласнасці на тэрыторыі Еўразійскага эканамічнага саюза залежыць не толькі ад падпісаньня міжнароднай дамовы, а таксама ад наяўнасці практыкі, якая склалася па тых ці іншых пытаннях, але і ад ініцыятывы ўсіх зацікаўленых бакоў, у тым ліку, і ад ініцыятывы з боку бізнес-супольнасці.

У сувязі з гэтым намаганні Камісіі накіраваны не толькі на ўніфікацыю і гарманізацыю заканадаўства ў сферы аховы і абароны правоў інтэлектуальнай уласнасці, але і на правядзенне аналізу праваўжывальнай практыкі і, як вынік, на распрацоўку рэкамендацый па пытаннях далейшай інтэграцыі і забеспячэнне найбольш спрыяльных умоў для суб'ектаў рынку інтэлектуальнай уласнасці на тэрыторыі Еўразійскага эканамічнага саюза.