Вход
Інтэрв'ю Члена Калегіі (Міністра) па эканоміцы і фінансавай палітыцы ЕЭК Цімура Сулейменава РІА Навіны: «Міністр ЕЭК: у Дамовы аб Еўразійскім саюзе высокая ступень гатоўнасці»

Інтэрв'ю Члена Калегіі (Міністра) па эканоміцы і фінансавай палітыцы ЕЭК Цімура Сулейменава РІА Навіны: «Міністр ЕЭК: у Дамовы аб Еўразійскім саюзе высокая ступень гатоўнасці»

21.02.2014

Асноўнай позвай пасяджэння Савета Еўразійскай эканамічнай камісіі, якое завяршылася ў Мінску, стала абмеркаванне праекта Дамовы аб Еўразійскім эканамічным саюзе (ЕАЭС). 170 мільёнаў чалавек з 2015 года будуць жыць у Еўразійскім саюзе. Пра тое, як складаецца  «архітэктура» буйнога інтэграцыйнага аб'яднання, распавёў у інтэрв'ю РІА Навіны ўдзельнік Савета, член калегіі (міністр) па эканоміцы і фінансавай палітыцы Еўразійскай эканамічнай камісіі Цімур Сулейменаў. Гутарыла Эла Таранава.

 
- Цімур Муратавіч, вашай Камісіі даручана да 1 траўня гэтага года пакласці на стол прэзідэнтаў Расіі, Казахстана і Беларусі Дамову аб Еўразійскім эканамічным саюзе для канчатковага разгляду. На якой стадыі знаходзіцца праца над дакументам? Якія пункты выклікаюць асаблівыя складанасці? 
 
- Калі казаць аб бягучым стане дамовы, дык я б сказаў, што ў яе высокая ступень гатоўнасці. Прычым заўважу, што гэта велізарны дакумент, каля тысячы старонак, які ўвабраў у сябе больш за 200 дамоваў і пагадненняў. Ён таксама змяшчае шмат новых нормаў, разлічаных на перспектыву, якія дазволяць нам пашыраць і паглыбляць інтэграцыю. Увогуле, гэта ўсвядомленая камандная праца прадстаўнікоў трох краін і Камісіі. Цяпер мы падышлі да перыяду абмеркавання праекта на ўзроўні віцэ-прэм'ераў. Яны будуць карпатліва разглядаць артыкул за артыкулам, раздзел за раздзелам: падатковая палітыка, фінансавыя рынкі, інтэлектуальная ўласнасць - і так ад «а» да «я». Увогуле, графік шчыльны. Але цешыць, што большая частка ключавых пытанняў ужо вырашана і, на наш погляд, непераадольных перашкод для падпісання Дамовы прэзідэнтамі няма. 
 
- Гэта значыць, што з 2015 года мы станем грамадзянамі Еўразійскага саюза?
 
- Не зусім так . Калі глядзець на Еўрапейскі саюз як на аналаг, дык там ёсць грамадзянства Еўрасаюза. І яго жыхары маюць еўрапейскія пашпарты. У нас гэтага пакуль не плануецца. Мы застаемся грамадзянамі толькі сваіх краін. Але паколькі Расія, Казахстан і Беларусь з'яўляюцца заснавальнікамі і членамі Еўразійскага саюза, народы нашых дзяржаў будуць мець адпаведныя прывілеі ў дзяржавах адзін аднаго.
 
- А якая мова будзе прынята ў рамках саюза як працоўная?
 
- Наўрад ці варта ў гэтым пытанні вынаходзіць ровар. Калі праводзіць паралелі з тым жа Еўрасаюзам, у якім зараз ужо 28 дзяржаў і 25 афіцыйных моў, то ўсе дакументы, акты, дырэктывы як савета, камісіі, так і дакументы Еўрапарламента перакладаюцца на ўсе 25 моў, у тым ліку такую экзатычную мову, як мальтыйская.
  
- Нягледзячы на тое, што Еўразійскі саюз будзе эканамічным, хіба можна пакінуць за рамкамі гуманітарнае, культурнае супрацоўніцтва нашых краін?
 
- Ніхто яго выкрэсліваць не збіраецца. Абмяркоўваецца толькі, ці з'яўляецца гэта прадметам Дамовы аб эканамічным саюзе. Узаемадзеянне нашых краін сапраўды ўсёабдымна. І гатовых рашэнняў на ўсе пытанні пакуль няма. Бо наша інтэграцыя – гэта як чалавек, які расце: спачатку Мытны саюз, Адзіная эканамічная прастора. Зараз прыйшоў час для больш сталых крокаў – для фарміравання эканамічнага саюза. 
 
- Вынікі дзейнасці МС па-рознаму ацэньваюцца ў краінах «мытнай тройкі». Лічыцца, што камусьці пашанцавала больш, камусьці менш.
 
- Шчыра скажу, гэта не задача Камісіі – праводзіць аналіз, хто больш выйграў. Мы глядзім па-іншаму, тым больш што любая выкладка на дадзеным этапе будзе ўсяго толькі кароткатэрміновым вынікам. А калі гаворка ідзе аб міждзяржаўным аб'яднанні, дык нельга абмяжоўвацца двума-трыма гадамі, трэба разлічваць на дзесяцігоддзі. Таму тых, хто прайграў, быць не можа. 
 
Дазволю сабе адно параўнанне. Вось спаборніцтвы па бегу. Той, хто прывык да кароткіх дыстанцый, спачатку выбіваецца наперад. Але тыя, хто ўмеюць размяркоўваць сілы на доўгі забег, абавязкова яго нагоняць. Зрэшты, і гэтая аналогія не зусім дакладная. Бо ў кожнай, нават марафонскай дыстанцыі, ёсць канчатковая кропка. Мы ж не прапісваем канчатковыя тэрміны – у нашага саюза няма фінішнай рысы. Мы таму і аб'ядноўваемся, каб кожная нацыянальная эканоміка атрымала доступ да іншых эканомік, каб яны канкурыравалі і ў гэтым спаборніцтве станавіліся лепш.
 
Стварэнне вялізнага рынку, прадастаўленне ўмоў для свабоднага руху тавараў, капіталаў, паслуг, працоўнай сілы стануць важным фактарам устойлівага эканамічнага росту нашых краін у перспектыве.
   
У той жа час перад удзельнікамі рынку стаіць сур'ёзная задача па павышэнні канкурэнтаздольнасці, паколькі «выжывае» той, чыя прадукцыя адказвае сучасным тэхналагічным стандартам, патрабаванням спажыўцоў. 
 
- Але бізнэс працуе тут і цяпер і хоча мець выгады сёння. Даводзілася чуць ад казахстанскіх прадпрымальнікаў, што расіяне ціснуць. Расіяне кажуць, што ў Казахстане іх казахскія калегі карыстаюцца дамінуючым становішчам. У беларусаў свае крыўды. І ўсе разам скардзяцца на тое, што некаторыя рэгламенты Мытнага саюза нават ускладнілі ўзаемадзеянне. Як гэта вырашыць?
 
 - Праблемы, вядома, ёсць. У адной краіне складаней зайсці на мясны рынак, у другой – на алкагольны ці на рынак лекавых сродкаў. Зразумела, што нацыянальнае рэгуляванне раптоўна замяніць наднацыянальным складана. Важна, каб як мінімум дзейнічаў паўнавартасны нацыянальны рэжым. Вось ты прыйшоў да мяне на рынак – прытрымлівайся маіх законаў, і я, як рэгулятар, буду разглядаць цябе як свайго. Трэба вучыцца жыць і працаваць па правілах адзін аднаго. А там, дзе гэта мэтазгодна, дзе ёсць агульны запыт ад нашага бізнесу, напрыклад у сферы чыгуначнага транспарту, аўтамабільных перавозак, вядома, патрабуецца ўніфікацыя. Гэта як раз адзін з асноўных напрамкаў дзейнасці Еўразійскай камісіі – рыхтаваць універсальныя прапановы бакам, пераконваць у іх карыснасці, нягледзячы на нацыянальны эгаізм.
  
- У мяне абывацельскае пытанне. Скажыце, пры гэтых універсальных правілах аўтамабілі падаражэюць унутры МС?
 
- Я таксама абывацель і таксама зацікаўлены ў разумнай цане на аўто. У Казахстане раней мытная пошліна на ўвозімыя аўтамабілі складала 10%, а калі мы прынялі адзіны мытны тарыф на тры бакі, стаўка паднялася да 35%. Казахстан у гэты пераходны перыяд узяў год на тое, каб фізічныя асобы, бізнесмены змаглі абнавіць свой ​​аўтапарк. І праз год, у 2011 годзе, стаўка ўступіла ў сілу. Мы пашанавалі і патрэбы насельніцтва, і ў той жа час забяспечылі абарону ўнутранага рынку як ад патрыманых, так і ад новых аўтамабіляў з трэціх краін. У далейшым гэтая пошліна знізілася. Расійскія абавязацельствы па зніжэнні тарыфаў як члена СГА з пэўнымі мадыфікацыямі будуць распаўсюджаны на ўсе тры краіны. Такім чынам, павышэння цэн, трэба спадзявацца, больш не будзе.
  
- У Расіі збіраюцца павялічыць акцызы на алкаголь. Як гэта паўплывае на Казахстан і Беларусь?
 
- Маё перакананне, што акцызы на алкаголь павінны расці, таму што гэта наша агульная бяда – занадта танная алкагольная прадукцыя. Але вось з якой хуткасцю і ў якія тэрміны трэба падымаць цэны, гэта цэлае мастацтва. Трэба адчуць тую тонкую грань, калі большая частка насельніцтва ў Расіі, Казахстане ці Беларусі пераключыцца з нармальнай гарэлкі, якая вырабляецца на заводзе, на сурагат. У барацьбе з алкагалізмам важна не перашчыраваць і не падсадзіць людзей на значна горшыя рэчы. Нельга проста павышаць акцызы і не клапаціцца аб фізічнай культуры, спорце, аб тым, чым заняць нашу моладзь.
  
- А ў тых, хто за гэта адказвае, ёсць палітычная воля, каб дамовіцца?
 
- У гэтым можаце не сумнявацца. Нават пры тым, што ў нас няма пагадненняў аб гарманізацыі акцызаў, таму што падатковая палітыка – гэта суверэннае права кожнай краіны, каардынацыя неабходная. Нашы краіны гэта разумеюць і імкнуцца выпрацоўваць рашэнні, якія будуць выключаць эканамічную матывацыю да кантрабанды. Напрыклад, расійскі прэм'ер заявіў сваім вытворцам аб неабходнасці знізіць тэмпы росту акцызаў на тытунь. Казахстан, у сваю чаргу, у гэтым годзе рэзка падняў акцызы ў два разы, і ў наступным годзе плануецца павышэнне стаўкі. У выніку да 2016 года акцызы выйдуць практычна на адзін узровень.
  
- Як успрымаецца магчымасць далучэння Арменіі і Кіргізіі, якія іх стартавыя магчымасці?
 
- Сітуацыя для іх і для нас розная. Мы - стваральнікі, бацькі-заснавальнікі эканамічнага саюза, мы вызначаем першапачатковыя правілы гульні. Усе наступныя краіны будуць абавязаны далучыцца да тых правілаў гульні, якія заснавальнікі выпрацавалі. І атрымаць членства зможа толькі той, хто згодны з нашымі правіламі.
   
Што датычыцца гэтых дзвюх краін, то Арменія доўгі час вяла перамовы аб асацыяцыі з Еўрапейскім саюзам, у яе добрыя перагаворшчыкі і нядрэнная гатоўнасць.
 
У снежні мінулага года кіраўнікамі дзяржаў зацверджана Дарожная карта па далучэнні Рэспублікі Арменія да Мытнага саюза, у якой дэталёва прапісаны пытанні далучэння да дамоўна-прававой базы як Мытнага саюза, так і Адзінай эканамічнай прасторы.
  
Еўразійская эканамічная камісія сумесна з бакамі пачала рэалізацыю мерапрыемстваў, прадугледжаных Дарожнай картай. Такім чынам, у прадугледжаныя тэрміны Арменія, хутчэй за ўсё, далучыцца.
 
У Кіргізіі некалькі іншая гісторыя, вопыту ўдзелу ў інтэграцыйным руху ў яе недастаткова, але ёй будзе аказана ўсебаковая метадалагічная дапамога.
  
У цяперашні час працягваецца праца па фарміраванні пераліку мерапрыемстваў Дарожнай карты па далучэнні Кыргызскай Рэспублікі да Мытнага саюза.
 
Што датычыцца агульных падыходаў, прэзідэнты Расіі, Казахстана і Беларусі, кажучы аб адкрытасці нашага будучага саюза, перш за ўсё маюць на ўвазе краіны СНД, бо нашы народы калісьці жылі ў адной краіне, і гэты вопыт супрацоўніцтва вельмі каштоўны.
  
- Як ЕЭК выносіць агульныя рашэнні, калі ўзнікаюць сутыкненні нацыянальных інтарэсаў?
  
- Важна падкрэсліць, што Дамова аб Еўразійскай эканамічнай камісіі зрабіла нас незалежнымі, непадсправаздачнымі перад урадамі нават тых краін, якія нас паслалі. Нас прызначылі рашэннем трох прэзідэнтаў, і гэта накладае высокія абавязацельствы на кожнага з нас. Калі мы пачнем дзейнічаць, кіруючыся вузкімі, аператыўнымі інтарэсамі сваёй краіны, а яшчэ дакладней – нейкага асобнага ведамства, няма чаго спадзявацца, што нашаму саюзу свеціць дабрабыт.
  
- Паколькі вы шчыльна займайцеся будучым Еўразійскім эканамічным саюзам, абмалюйце, калі ласка, яго контуры. Што расіяне, казахстанцы, беларусы, армяне атрымаюць у бліжэйшы час?
 
- Ні для каго не сакрэт, што настальгічныя ноты па былым СССР згасаюць, у многіх краінах ідзе пераарыентацыя эканомік, насельніцтва ўсё больш губляе сувязі, і ўсё больш настойліва абмяркоўваецца тэма аб увядзенні візавага рэжыму для часткі дзяржаў так званай постсавецкай прасторы. З поўнай дакладнасцю можна сказаць, што для ўдзельнікаў Еўразійскага саюза гэтае пытанне стаяць не будзе. На мой погляд, гэта вялікі плюс – бесперашкодна ездзіць адзін да аднаго: злятаць на адпачынак на Байкал або ў Сочы, пакатацца на лыжах на Чымбулаку пад Алма-Атой. Такія перавагі, зафіксаваныя ў Саюзнай дамове, захаваюцца на ўсе часы і не будуць залежыць ад адзінаасобнай волі Дзярждумы, Мажыліса або Нацыянальнага сходу Беларусі. Акрамя таго, адкрываюцца новыя магчымасці працаваць у любой з нашых краін. Цяпер існуюць тысячы перашкод для прыцягнення замежнай працоўнай сілы. У рамках эканамічнага саюза не будзе ніякіх квот і тэстаў на эканамічную мэтазгоднасць, ліцэнзій і г.д. Нельга скідаць з рахункаў і пэўныя сацыяльныя гарантыі – вадзіць дзяцей у садок ці ў школу, аказанне неадкладнай медыцынскай дапамогі, гэта значыць, незалежна ад таго, грамадзянінам якой дзяржавы ты з'яўляешся, паслуга будзе прадастаўляцца ў поўным аб'ёме.
 
 - А як наконт пенсій?
 
- У нас вельмі розныя сістэмы, таму па пенсіях значна складаней. Але магу дакладна сказаць, што абавязкова будзе ўзаемазалік стажу.
 
Нам шмат чаго трэба нарматыўна замацаваць, у тым ліку, і ў прызнанні дыпломаў. Упэўнены, што ў самы кароткі час малады чалавек, які скончыў, напрыклад, Беларускі дзяржаўны універсітэт, зможа атрымаць месца як спецыяліст на тэрыторыі ўсяго эканамічнага саюза без дадатковых бюракратычных працэдур па пацвярджэнні свайго дыплома ў іншых краінах саюза.