Вход
Інтэрв'ю Члена Калегіі (Міністра) па эканоміцы і фінансавай палітыцы ЕЭК Цімура Сулейменава ІА «Інтэрфакс-Казахстан»

Інтэрв'ю Члена Калегіі (Міністра) па эканоміцы і фінансавай палітыцы ЕЭК Цімура Сулейменава ІА «Інтэрфакс-Казахстан»

26.05.2014
 Дамова аб Еўразійскім эканамічным саюзе паміж Казахстанам, Расіяй і Беларуссю рыхтуецца да падпісання. Усі «скрыжаванні» пройдзены, і прынцыповых рознагалоссяў паміж Бакамі няма. Аб тым, якія змяненні нас чакаюць у фінансавым блоку, у інтэрв'ю агенцтву "Інтэрфакс-Казахстан" распавёў Член калегіі па эканоміцы і фінансавай палітыцы Еўразійскай эканамічнай камісіі Цімур Сулейменаў.​

- Да падпісання Дамовы аб Еўразійскім эканамічным саюзе паміж Казахстанам, Расіяй і Беларуссю засталося некалькі дзён. Якія асноўныя аспекты дакументы Вы можаце адзначыць?

- Зыходзячы з даручэння прэзідэнтаў, якое было дадзена Камісіі і ўрадам Бакоў, нам неабходна было кадыфікаваць, сістэматызаваць, прывесці да адзінага паняційнага апарату ўсе дакументы і напрацоўкі, якія ў нас былі ў рамках Мытнага саюза, Адзінай эканамічнай прасторы, а таксама тыя пагадненні і дамовы, якія захоўваюць актуальнасць з нарматыўнай базы ЕўрАзЭС. Дакумент атрымаўся досыць аб'ёмным, што робіць яго досыць дэталізаваным і накіраваным на прамое дзеянне.

Гэта не дакумент дэкларатыўнага характару, а дакумент прамога дзеяння, як кодэкс. Ён складаецца прыкладна з 25 раздзелаў, ёсць інстытуцыянальная частка, якая гаворыць аб органах Саюза, як адбываецца галасаванне, апісвае агульныя мэты і задачы. Ёсць і функцыянальная частка, якая накіравана на рэгуляванне, вызначэнне нашых узаемаадносін па розных сектарах. Сем раздзелаў прысвечаны тым пытанням, якія курыруюцца блокам эканомікі і фінансаў Камісіі.

Хачу падкрэсліць, што шмат у чым Дамова кадыфікуе, збірае тое, што ўжо было. Большая частка Дамовы не ўяўляе сабой чагосьці фундаментальна новага, гэта тое, што мы ўжо маем у рамках МС і АЭП. У той жа час ёсць і новыя напрамкі супрацоўніцтва. Асабліва значнай навэлай з'яўляецца стварэнне адзінага рынку паслуг і інвестыцый. У рамках МС мы стварылі адзіны рынак тавараў, але нам неабходна забяспечыць вольны рух не толькі тавараў, але і паслуг, капіталаў і працоўнай сілы. Забяспечыўшы толькі першае, мы не можам сказаць, што наш эканамічны саюз адбыўся. Нашыя эканомікі дастаткова сучасныя, хоць і не дастаткова дыверсіфікаваныя. Сучасная эканоміка адрозніваецца тым, што сектар паслуг у ёй займае больш за 50%. Таму для поўнага раскрыцця патэнцыялу нашага эканамічнага саюза нам трэба забяспечыць адзіны рынак паслуг. У Дамове вялікі раздзел і дадатак да гэтага радзела прысвечаны канкрэтным механізмам стварэння адзінага рынку паслуг.

Адзіны рынак паслуг – гэта стан рэгулявання дадзенага рынку, дзе Бакамі не прымяняюцца дыскрымінацыйныя абмежаванні, канфіскацыі любога характару. Прымяняецца паўнавартасны нацыянальны рэжым. Краіна разглядае паслугадавацеля краіны-партнёра як свайго, гэта значыць, што рэгулятару нельга сказаць, што вось гэтымі відамі паслуг у краіне будуць займацца толькі расіяне, беларусы ці казахстанцы. Мы павінны разглядаць любыя прадпрыемства «тройкі» як свае. Адзіны рынак паслуг – гэта зняцце бар'ераў і абмежаванняў.

Другі важны аспект – забеспячэнне ўзаемнага прызнання ліцэнзій. Як вы ведаеце, вялікая колькасць сектараў, асабліва адчувальных, ліцэнзуецца альбо рэгулюецца нейкімі іншымі спецыяльнымі інструментамі допуску. Усе гэтыя інструменты нацыянальнага характару. Яны выдаюцца ў адной краіне канкрэтным ліцэнзіярам, канкрэтным кампетэнтным органам. Напрыклад, будаўнічая ліцэнзія. Атрымаўшы яе ў Казахстане, працаваць у Расіі па гэтай ліцэнзіі ты не зможаш. Наша задача ў рамках пабудовы адзінага рынку паслуг – забяспечыць узаемнае прызнанне дазваленчых дакументаў. Атрымаўшы такую ліцэнзію, можаш ехаць спакойна ў іншую краіну-партнёра і працаваць на аснове гэтай ліцэнзіі. Вядома, гэта патрабуе вялікай працы па гарманізацыі заканадаўства, ліцэнзійна-кваліфікацыйных патрабаванняў, пытанняў, звязаных са справаздачнасцю, наглядам і гэтак далей. Гэта вялікі блок працы, які нам яшчэ трэба будзе прайсці.

Трэцяе – гэта адміністрацыйнае супрацоўніцтва і інфармацыйны абмен. Мы будзем забяспечваць магчымасць для рэгулятара адной краіны атрымліваць своечасова і ў поўным аб'ёме інфармацыю, звязаную з канкрэтным гаспадарчым аб'ектам іншай краіны, які прыходзіць на рынак. Гэта вельмі важна. Задачы па забеспячэнні бяспекі прадукцыі і дастатковай якасці паслуг заўсёды стаяць у прыярытэце.

Ёсць навэлы ў дамове і па сацыяльным блоку. Мы прапісалі, што страхаванне і медыцынскае забеспячэнне нашых грамадзян будзе адбывацца па нацыянальным рэжыме. Груба кажучы, вам будзе забяспечвацца той жа аб'ём медыцынскай дапамогі ў Беларусі і Расіі, які прадастаўляецца бясплатна ў гэтых дзяржавах для сваіх грамадзян. Гэта таксама вельмі важна. Мы жадаем, каб нашыя працоўныя рынкі паядналіся і дапаўнялі адзін аднаго, каб у нас не было дэфіцыту кадраў у найважнейшых сектарах эканомікі.

Навэлай з'яўляецца і стварэнне адзінага фінансавага рынку. Адзіны фінансавы рынак прыкладна адказвае тым жа самым патрабаванням, якія я апісаў вышэй, але з пэўнымі дадатковымі асаблівасцямі, якія дыктуюцца адчувальнасцю і значнасцю фінансавага рынку. Мы дамовіліся, што да 2025 года гарманізуем усе патрабаванні, усе аспекты фінансавага рэгулявання ў нашых краінах, забяспечым узаемнае прызнанне банкаўскіх, страхавых ліцэнзій, ліцэнзій на рынку каштоўных папер. Калі мы будзем рухацца аптымальна і досыць хутка, то я думаю, што па некаторых кампанентах фінансавага рынку мы гэта ўбачым раней. Яшчэ адным адрозненнем фінансавага рынку з'яўляецца тое, што мы дамовіліся аб стварэнні наднацыянальнага фінансавага рэгулятара, таму што фінансы – гэта вельмі значная, зарэгулявацная сфера. Ствараючы адзіны фінансавы рынак, мы павінны забяспечыць нагляд, рэгуляванне над суб'ектамі фінансавага рынку з адной крыніцы.

- Вядома, што рэгулятар будзе размяшчацца ў Алматы. Як будзе фарірмавацца кіраванне? Як будзе адбывацца яго дзейнасць?

- Аб гэтым пакуль рана казаць, таму што спачатку трэба мець, што рэгуляваць, а ўжо потым ствараць рэгулятара. Гэта правільны падыход.

- Вы казалі аб тым, што пераходны перыяд па фарміраванні адзінага фінансавага рынку будзе да 2025 года. А што па астатніх паслугах?

- Рынак паслуг сам па сабе неаднастайны. Ёсць паслугі цырульніцкія, ёсць паслугі будаўнічыя, ёсць паслугі аўдытарскія. Зразумела, што, калі мы гаворым аб рынку паслуг, мы маем на ўвазе сукупнасць гэтых паслуг, але разглядаем кожны сектар паслуг асобна.

Мы разбілі паслугі на сектары. Па некаторых правілы адзінага рынку, аб якіх я казаў, запрацуюць з 1 студзеня 2015 года, таму што там ёсць ужо дастатковае разуменне паміж краінамі і няма вялікіх абмежаванняў, істотнага дзяржаўнага рэгулявання. Па іншых, крыху больш зарэгуляваных сектарах, ёсць асаблівасці нацыянальнага характару. Па іх адзіны рынак паслуг будзе стварацца праз «дарожныя карты». Напрыклад, будаўнічы рынак. Нельга сказаць, што заўтра будаўнікі будуць прыходзіць адзін да аднаго на рынак і працаваць. Гэта складаны рынак, яго трэба выпісваць. Будзе стварацца «дарожная карта», якая апісвае, што неабходна прывесці ў адпаведнасць, якія акты нацыянальныя памяняць, якія дадатковыя міжнародныя пагадненні неабходна прыняць, які наладзіць інфармацыйны абмен. Гэта значыць канкрэтныя дзеянні, канкрэтныя нарматыўна-прававыя акты, тэрміны і адказны выканаўца.

Пасля рэалізацыі «дарожных карт» правілы адзінага рынку запрацуюць і ў сектарах другога кошыку.

Трэці кошык – гэта там, дзе Бакі на дадзеным этапе не жадаюць ствараць адзіны рынак, таму што не ва ўсіх сектарах гэта эканамічна мэтазгодна ці патрэбна. У некаторых сектарах Бакі кажуць: на дадзеным этапе мы не гатовыя, мы не жадаем канкурэнцыі. Але тут яшчэ перамовы не скончаны. Напрыклад, той жа будаўнічы рынак. Расія і Беларусь дамовіліся, што будаўнічы рынак яны будуць гарманізаваць і ствараць яго хутчэй, таму што ў іх ён прыкладна на адным узроўні і яны ў рамках Саюзнай дзяржавы нейкія мерапрыемствы ўжо праводзілі. Казахстан кажа: не, мы не хочам пакуль ствараць адзіны будаўнічы рынак. Гэта не значыць, што ён зачынены, але пакуль рэгуляваць яго краіна будзе строга зыходзячы з нацыянальнага заканадаўства, а паступова ўжо будзе прыводзіць правілы да адзінага назоўніка. Свайго роду рознахуткасная лібералізацыя рынку паслуг таксама магчыма.

- Як будуць фарміравацца макраэканамічныя паказчыкі Саюза? Ці будуць адзіныя падыходы да іх фарміравання?

- Яны ў нас ужо ёсць. Я падкрэслю, што яны ўжо працуюць з 2012 года. У нас ёсць пагадненне па макраэканамічнай палітыцы, якое і ў рамках АЭП дзейнічала. Мы прынялі на сябе абавязацельствы па выкананні ключавых макраэканамічных паказчыкаў. Гэта ўзровень дзяржаўнага доўгу, узровень інфляцыі і дэфіцыт дзяржаўнага бюджэту, якія мы абавязаны вытрымліваць, для таго каб агульная макраэканамічная стабільнасць нашай супольнасці была забяспечана. Мы гэта робім. Паказчыкі ўсімі краінамі вытрымліваюцца. Выключэннем быў толькі ўзровень інфляцыі, які ў Беларусі быў досыць высокім у апошнія гады, але ў цэлым вытрымліваюцца ўсе гэтыя патрабаванні.

Акрамя таго, мы дамовіліся, што Бакі будуць абменьвацца сваімі прагнознымі праекціроўкамі, гэта значыць, якія ключавыя макраэканамічныя паказчыкі і арыенціры яны збіраюцца закладваць у праекты сваіх дзяржаўных бюджэтаў. Ключавыя пытанні – кошт на нафту, курс нацыянальнай валюты да долара. Такога характару найважнейшымі макраэканамічнымі індыкатарамі Бакі будуць абменьвацца адзін з адным і з Камісіяй і, такім чынам, каардынаваць сваю макраэканамічную палітыку.

Плюс Камісія ўжо цяпер распрацоўвае макраэканамічны прагноз, які мае рэкамендацыйны характар, гэта значыць, што ні ў якім выпадку Камісія нічога не можа дыктаваць урадам у гэтым накірунку. Але зводную прагнозную і аналітычную функцыю таго, што адбываецца ў эканоміцы дзяржаў, мы робім. Мы гэта рыхтуем, сцвярджаем рашэннем прэзідэнтаў, якое кажа: рэкамендаваць Бакам улічваць зводную прагнозную інфармацыю пры рэалізацыі сваёй эканамічнай палітыкі па сектарах. Макраэканоміка, такім чынам, трапляе ў нас пад паняцце ўзгодненай і скаардынаванай палітыкі.

- Давайце спынімся больш падрабязна на адзіным фінансавым рынку. Што будзе адбывацца ў краінах да 2025 года?

- У нас ёсць у саюзнай Дамове раздзел і ёсць прыкладанне па фінансавым рынку. Але гэтага, натуральна, мала. У нас цяпер ужо распрацаваны два пагадненні для фарміравання адзінага фінансавага рынку. Пагадненне аб патрабаваннях па ажыццяўленні дзейнасці на фінансавым рынку, дзе мы прапісваем ужо канкрэтна, якія аспекты фінансавага рэгулявання будуць гарманізаваны і да якога тэрміну.

Дапусцім, да 2017 года мы гарманізуем пытанні, звязаныя з абаронай правоў спажыўцоў фінансавых паслуг, узгоднім паняційны апарат, арганізацыйна-прававую форму фінансавых устаноў. Затым з 2017 да 2020 года мы будзем узгадняць рэчы, звязаныя з прудэнцыяльнымі патрабаваннямі, справаздачнасцю і гэтак далей. На апошнім этапе, да 2023 года, мы гарманізуем нашы наглядныя патрабаванні, з тым каб нагляд за фінансавымі арганізацыямі праводзіўся ў агульным ключы.

Калі казаць яшчэ больш дэталёва, то ў нас ёсць план гарманізацыі, які мы зараз распрацоўваем з Бакамі, цэнтральнымі банкамі, міністэрствамі фінансаў. Гэта дэталёвых дакумент, у якім пазначаецца канкрэтны нарматыўны акт кожнага Боку, і што там неабходна змяніць, і да якога тэрміну. Пасля распрацоўкі і ўзгаднення з Бакамі яго зацвердзяць прэзідэнты. Гэта будзе даручэннем нацыянальным банкам, урадам і Камісіі – весці па ім працу са справаздачай аб праведзенай працы. Камісія будзе весці маніторынг выканання гэтага плана, дакладваць на ўзровень віцэ-прэм'ераў, прэм'ераў і прэзідэнтаў аб ходзе яго выканання.

- Калі Вы плануеце прадставіць гэты дакумент прэзідэнтам на ўзгадненне?

- Гэта дакумент вялікі і аб'ёмны, я думаю, гэта зойме час у нас да 2015 года.

- Як банкі трох краін будуць інтэгравацца ў адзіны фінансавы рынак?

- Як банкі будуць інтэгравацца – гэта пытанне гаспадарчае, пытанне эканамічнае. У нас гаспадарчыя суб'екты не пытаюцца, як ім сябе паводзіць, заходзіць на той ці іншы рынак ці не. Мы можам толькі стварыць асяроддзе. І цяпер ніхто не перашкаджае казахстанскім банкам працаваць у Расіі, расійскім – у Казахстане. Цяпер расійскія банкі ўжо прадстаўлены ў Казахстане і наадварот. Натуральна, значную актывізацыю дадзеных працэсаў можна будзе назіраць пасля стварэння адзінага рынку, калі не трэба будзе ствараць даччынае акцыянернае таварыства, а можна будзе ажыццяўляць дзейнасць праз філіял. Напрыклад, Ашчадбанк зможа ажыццяўляць сваю дзейнасць у Казахстане праз філіял, і Казкамерцбанк зможа працаваць праз філіял у Маскве на падставе ліцэнзіі, выдадзенай у Казахстане.

Тут, вядома, важны аспект сумленнай канкурэнцыі. Пытанні, звязаныя з удзелам дзяржавы ў банкаўскай сістэме, важныя ўсюды. Гэта ўплывае на доступ да пэўных рынкаў, прэферэнцый, на кошт прыцягнутых рэсурсаў. У дачыненні да апошняга, калі рэсурсы прыцягваюцца не па рынкавай цане, гэта, вядома, вельмі вялікае пытанне, і яно моцна ўплывае на канкурэнцыю. Цяпер у нас у Камісіі ёсць антыманапольны блок, які займаецца гэтымі пытаннямі ў частцы рынкаў тавараў. У рамках пабудовы адзінага фінансавага рынку мы плануем, што забеспячэнне канкурэнцыі на адзіным фінансавым рынку будзе асобным аспектам нашай працы. Ні адзін Бок не прадаставіць магчымасці працаваць на сваім рынку, калі ён не будзе ўпэўнены, што праца адбываецца ў справядлівым, рынкавым ключы. Мы гэта разумеем.

- Якія станоўчыя моманты адчуе на сабе насельніцтва трох краін пасля стварэння адзінага рынку фінансавых паслуг?

- Самы важны аспект для фізічных асоб – гэта якасць і кошт паслуг, якія прадстаўляюцца. Пры павышэнні канкурэнцыі на рынку аўтаматычна павышаецца якасць і зніжаецца кошт. Жадаеце мець дэпазітную стаўку вышэй? Тады трэба, каб было больш банкаў, якія, канкурыруючы адзін з адным, будуць прадастаўляць больш высокую стаўку, лепшыя ўмовы. Не жадаеце? Тады хай будзе невялікая колькасць банкаў, якія будуць дыктаваць умовы спажыўцам. Канкурэнцыя адкрывае дзверы для спаборніцтва, для імкнення палепшыць паслугі, знізіць іх кошт і, такім чынам, вядома, даць плюсы спажыўцам – як юрыдычным, так і фізічным асобам.

- Дзякуй за інтэрв'ю!


​​