Вход
Інтэрв’ю дырэктара Дэпартамента канкурэнтнай палітыкі і палітыкі ў галіне дзяржаўных закупак Наталлі Слюсар для часопіса «Юрыст»

Інтэрв’ю дырэктара Дэпартамента канкурэнтнай палітыкі і палітыкі ў галіне дзяржаўных закупак Наталлі Слюсар для часопіса «Юрыст»

28.04.2012
Першыя прававыя і арганізацыйныя асновы фарміравання Мытнага саюза вызначаны яшчэ ў другой палове 1990-х гадоў, калі Рэспублікай Беларусь, Рэспублікай Казахстан і Расійскай Федэрацыяй былі прыняты Пагадненне аб Мытным саюзе ад 6 студзеня 1995 г., Пагадненне аб Мытным саюзе ад 20 студзеня 1995 г. і Дамова аб Мытным саюзе і Адзінай эканамічнай прасторы ад 26 лютага 1999 г., якія насілі ў цэлым рамачны, дэкларацыйны характар. Дадзеныя міжнародныя дамовы вызначылі мэты, прынцыпы і механізм функцыянавання Мытнага саюза, этапы яго стварэння. Аднак непасрэднае фарміраванне і развіццё міжнародна-прававой базы і інстытуцыянальнай асновы Мытнага саюза пачалося з 2007 г., калі Міждзяржаўны савет ЕўрАзЭС у межах трох дзяржаў – Рэспублікі Беларусь, Рэспублікі Казахстан і Расійскай Федэрацыі – быў надзелены статусам Вышэйшага органа Мытнага саюза і была створана Камісія Мытнага саюза – адзіны рэгулюючы орган Мытнага саюза, які дзейнічае пастаянна, яго асноўнай задачай з’яўлялася забеспячэнне ўмоў яго функцыянавання і развіцця.

 


– Скажыце, Наталля Барысаўна, як далей праходзіла ўдасканаленне інстытутаў і дамоўна-прававой базы Мытнага саюза?

– Ваша пытанне закранае два аспекты Мытнага саюза. Яны, безумоўна, ўзаемазвязаны, але я б іх абазначыла асобна. Па-першае, гэта тыя прававыя аспекты, якія звязаны з фарміраваннем дамоўна-прававой базы Мытнага саюза, якая складаецца з міжнародных дамоў і рашэнняў органаў МС, а па-другое, гэта аспекты фарміравання інстытутаў Мытнага саюза і Адзінай эканамічнай прасторы. Мы разгледзім іх, але спачатку мне хацелася б даць некалькі агульных ацэнак усёй працы, якая была зроблена ў межах ЕўрАзЭС па фарміраванні Мытнага саюза і Адзінай эканамічнай прасторы. Неабходна ўлічваць гістарычны вопыт сусветнай супольнасці і вопыт дзяржаў СНД у прыняцці мер па фарміраванні мытных саюзаў. Ва ўсім свеце ХХ стагоддзе дало развіццё новай формы міждзяржаўнай эканамічнай інтэграцыі ў выглядзе мытных саюзаў, і ў цяперашні час іх існуе больш за 30. Так, у 1961 г. Гватэмала, Гандурас, Нікарагуа і Сальвадор сталі ўдзельнікамі Цэнтральнаамерыканскага агульнага рынку. Праз два гады да яго далучылася Коста-Рыка. У 1963 г. таксама быў створаны мытны саюз паміж Еўрапейскім саюзам і Турцыяй (Асацыяцыя ЕС і Турцыі). А ў 1964 г. было падпісана пагадненне аб стварэнні мытнага саюза паміж Егіптам, Іракам, Іарданіяй, Еменам, Лівіяй, Маўрытаніяй і Сірыяй, які атрымаў назву Арабскі агульны рынак. Арганізацыя Усходнекарыбскіх дзяржаў, членамі якой з’яўляюцца Антыгуа і Барбуда, Грэнада, Дамініка, Мантсерат, Сент-Кітс і Невіс, Сент-Вінсент і Грэнадзіны, была створана ў 1991 г. Нам вядомы таксама такія мытныя саюзы, як ЕС і Меркарсур і іншыя. Дарэчы, і СССР – гэта таксама мытны саюз, паколькі мае асноўныя прыкметы: адзіная мытная тэрыторыя, адзіны мытны тарыф, правілы гандлю з трэцімі краінамі і г. д. Усё большае павелічэнне колькасці мытных саюзаў, расшырэнне і ўмацаванне іх пазіцыі на міжнароднай арэне сведчаць аб тым, што дадзеная форма міждзяржаўнай інтэграцыі прыносіць велізарныя эканамічныя, палітычныя, сацыяльныя і іншыя выгады для іх удзельнікаў: саюз робіць нацыянальныя эканомікі значна мацнейшымі, дазваляе выступаць яго ўдзельнікам адзіным інтэграваным эканамічным і палітычным блокам у міжнародных адносінах, павялічвае палітычную і эканамічную вагу дзяржаў у глабальным маштабе, а таксама адкрывае вялікія перспектывы для прыватных асоб дадзеных краін, у асаблівасці для суб’ектаў гаспадарання. Мытны саюз Беларусі, Казахстана і Расіі сфарміраваны ў адпаведнасці з мэтамі і задачамі Дамовы аб Еўразійскай эканамічнай супольнасці. З пяці тры дзяржавы на першым этапе ў адпаведнасці з рашэннем Міждзяржсавета ЕўрАзЭС пачалі з 6 кастрычніка 2007 г. фарміраванне Мытнага саюза і Адзінай эканамічнай прасторы, прымаючы да ўвагі, што гэтыя дзяржавы з’яўляюцца найбольш блізкімі адна да адной паводле параметраў свайго эканамічнага развіцця. У далейшым чакаецца далучэнне да дамоўна-прававой базы і іншых дзяржаў-членаў ЕўрАзЭС – Кіргізіі (заяўка ўжо паступіла) і Таджыкістана. Пры гэтым звяртаю ўвагу, што дадзены Мытны саюз – гэта не міжнародная арганізацыя як такая і як пералічаныя вышэй міжнародныя аб’яднанні, а форма гандлёва-эканамічнай інтэграцыі дзяржаў-членаў ЕўрАзЭС, якая прадугледжвае адзіную мытную тэрыторыю, у межах якой ва ўзаемным гандлі таварамі, якія паходзяць з адной мытнай тэрыторыі, а таксама паходзяць з трэціх краін і выпушчаны ў свабодны зварот на гэтай мытнай тэрыторыі, не выкарыстоўваюцца мытныя пошліны і абмежаванні эканамічнага характару, за выключэннем спецыяльных абарончых, антыдэмпінгавых і кампенсацыйных мер. На тэрыторыях дзяржаў-членаў МС выкарыстоўваецца адзіны мытны тарыф і іншыя адзіныя меры рэгулявання гандлю таварамі з трэцімі краінамі. Каб дзейнічалі ўказаныя правілы, падпісаны цэлы шэраг міжнародных дамоў.


– А Адзіная эканамічная прастора – гэта таксама форма эканамічнай інтэграцыі?

– Так, гэта наступная ступень развіцця эканамічнай інтэграцыі дзяржаў-членаў ЕўрАзЭС. Мытны саюз у межах ЕўрАзЭС стаў асновай для фарміравання Адзінай эканамічнай прасторы. АЭП – гэта якасна больш глыбокая форма інтэграцыі, якая прадугледжвае свабоднае перамяшчэнне не толькі тавараў, але і паслуг, капіталаў, працоўных рэсурсаў на адзінай мытнай тэрыторыі МС. Для гэтага поруч з уніфікацыяй нормаў рэгулявання знешняга гандлю павінны быць гарманізаваны параметры макраэканамічнай палітыкі, падатковай сістэмы, нормы антыманапольнага і працоўнага заканадаўства, міграцыйнай палітыкі. Рэгуляванне гэтых інтэграцыйных працэсаў патрабуе стварэння сваёй інстытуцыянальнай сістэмы, г.з. органаў, надзеленых паўнамоцтвамі прыняцця міжнародных дамоў і іншых нарматыўных прававых актаў (правіл, палажэнняў, рэкамендацый) сваімі рашэннямі. Так, 6 кастрычніка 2007 г. Міждзяржаўным саветам ЕўрАзЭС (Вышэйшым органам Мытнага саюза) на ўзроўні кіраўнікоў дзяржаў былі прыняты першыя тры міжнародныя дамовы, накіраваныя на фарміраванне дамоўна-прававой базы Мытнага саюза, – Дамова аб Камісіі Мытнага саюза, Дамова аб стварэнні адзінай мытнай тэрыторыі і фарміраванні Мытнага саюза, Пратакол аб парадку ўступлення ў сілу міжнародных дамоў, накіраваных на фарміраванне дамоўна-прававой базы Мытнага саюза, выхаду з іх і далучэння да іх. Значны крок у развіцці інстытуцыянальнай асновы Мытнага саюза быў зроблены 12 снежня 2008 г. З мэтай далейшага фарміравання інстытуцыянальнай асновы Мытнага саюза на ўзроўні кіраўнікоў урадаў прынята Пагадненне аб Сакратарыяце Камісіі Мытнага саюза – працоўным органе Камісіі, асноўнай функцыяй якога з’яўляецца арганізацыйна-прававое забеспячэнне яе дзейнасці, і зацверджаны Правілы працэдуры Камісіі Мытнага саюза, якія ўстанаўліваюць парадак падрыхтоўкі і правядзення пасяджэнняў Камісіі, працэдуру прыняцця рашэнняў, іх апублікавання і ўступлення ў сілу (новая рэдакцыя дадзеных Правіл працэдур была зацверджана на пасяджэнні Вышэйшага органа Мытнага саюза 27 лістапада 2009 г. – Рэд.) У перыяд з 6 кастрычніка 2007 г. па 18 лістапада 2011 г. сістэма органаў Мытнага саюза была прадстаўлена наступным чынам: Міждзяржаўны савет Еўразійскай эканамічнай супольнасці (Вышэйшы орган Мытнага саюза), Камісія Мытнага саюза (КМС) і Суд Еўразійскай эканамічнай супольнасці. Таксама былі створаны чатыры структуры, якія не ўваходзілі ў сістэму органаў Мытнага саюза, але выконвалі шэраг важных функцый, якія забяспечвалі яго функцыянаванне, – Экспертны савет у межах Мытнага саюза, Камітэт па пытаннях рэгулявання знешняга гандлю, Каардынацыйны камітэт па тэхнічным рэгуляванні, выкарыстанні санітарных, ветэрынарных і фітасанітарных мер і Каардынацыйны савет па інфармацыйных тэхналогіях. З 1 ліпеня 2011 года Мытны саюз запрацаваў у поўным аб’ёме. З 1 студзеня 2012 г. уведзены ў дзеянне пакет з 17 міжнародных дамоў Адзінай эканамічнай прасторы, падпісаны кіраўнікамі дзяржаў 9 снежня 2010 г., у адпаведнасці з якімі КМС перададзены функцыі не толькі ў сферы знешнегандлёвай, але і эканамічнай палітыкі ў цэлым. Тым самым прадыктавана неабходнасць удасканалення інстытуцыянальнай асновы Мытнага саюза і Адзінай эканамічнай прасторы. Усяго 145 “наднацыянальных” функцый на падставе 111 міжнародных дамоў, якія фарміруюць дамоўна-прававую базу МС і АЭП, перададзена для непасрэднага рэгулявання ў паўнамоцтвы КМС. Гэта функцыі ў галіне мытна-тарыфнага і нетарыфнага рэгулявання, выкарыстання абарончых антыдэмпінгавых і кампенсацыйных мер, забеспячэння тэхнічнага рэгулявання і санітарнага, ветэрынарнага і фітасанітарнага кантролю ў МС, вядзення мытнай статыстыкі знешняга гандлю і статыстыкі ўзаемнага гандлю, забеспячэння мытнага рэгулявання ў МС і забеспячэння функцыянавання АЭП. У сувязі з гэтым кіраўнікамі дзяржаў Мытнага саюза 18 лістапада 2011 г. у Маскве падпісана Дамова аб Еўразійскай эканамічнай камісіі, Дэкларацыя аб еўразійскай эканамічнай інтэграцыі, Рашэнне аб Рэгламенце Еўразійскай эканамічнай камісіі (ЕЭК) і фарміраванні новага, больш моцнага апарата ЕЭК.


– У чым адрозненне прававога статусу Еўразійскай эканамічнай камісіі ад Камісіі Мытнага саюза?

– З даты ўступлення ў сілу Дамовы аб ЕЭК КМС скасавана, а паўнамоцтвы, якімі была надзелена Камісія Мытнага саюза, у адпаведнасці з міжнароднымі дамовамі, якія фарміруюць дамоўна-прававую базу МС і АЭП, а таксама рашэннямі Міждзяржаўнага савета Еўразійскай эканамічнай супольнасці, перадаюцца ЕЭК. Такім чынам, не змяняецца статус Камісіі, а толькі яе структура і парадак працы, пра што я скажу пазней. Акрамя таго, варта ўлічваць, што ў адпаведнасці з указанай дамовай з даты яе падпісання Вышэйшы Еўразійскі эканамічны савет выконвае паўнамоцтвы, якімі надзелены Міждзяржаўны савет Еўразійскай эканамічнай супольнасці (Вышэйшы орган Мытнага саюза) таксама ў адпаведнасці з указанымі міжнароднымі дамовамі МС і АЭП. Зараз вяртаемся да зноў створанай Еўразійскай эканамічнай камісіі (ЕЭК). У адпаведнасці з артыкулам 1 Дамовы аб Еўразійскай эканамічнай камісіі ад 18 лістапада 2011 г. (далей – Дамова) Бакі заснавалі ЕЭК як адзіны рэгулюючы орган Мытнага саюза і Адзінай эканамічнай прасторы, які дзейнічае пастаянна. Камісія складаецца з Савета Камісіі і Калегіі Камісіі. Парадак дзейнасці Савета і Калегіі рэгулююцца Рэгламентам працы Камісіі, які зацвярджаецца Вышэйшым Еўразійскім эканамічным саветам на ўзроўні кіраўнікоў дзяржаў. У межах сваёй дзейнасці Камісія мае права ўтвараць структурныя падраздзяленні – дэпартаменты Камісіі, прадстаўніцтвы Камісіі ў Баках, паводле рашэння Вышэйшага Еўразійскага эканамічнага савета на ўзроўні кіраўнікоў дзяржаў у трэціх краінах і іх аб’яднаннях, а таксама пры міжнародных арганізацыях. ЕЭК у рамках сваіх паўнамоцтваў прымае рашэнні, якія маюць абавязковы характар для Бакоў, і рэкамендацыі, якія не носяць абавязковага характару. Гэтыя рашэнні і ўваходзяць у дамоўна-прававую базу Мытнага саюза і Адзінай эканамічнай прасторы і падлягаюць непасрэднаму выкананню на тэрыторыях дзяржаў-членаў МС. У Савет уваходзяць па адным прадстаўніку ад кожнага Боку, які з’яўляецца намеснікам кіраўніка ўрада і надзелены неабходнымі паўнамоцтвамі ў адпаведнасці з заканадаўствам пэўнага Боку. Пасяджэнні Савета праводзяцца па меры неабходнасці, але не радзей, чым адзін раз у квартал. Час і месца правядзення чарговага пасяджэння Савета вызначаюцца на папярэднім пасяджэнні савета. Калегія Камісіі з’яўляецца выканаўчым органам Камісіі, які выпрацоўвае прапановы ў сферы далейшай інтэграцыі ў межах Мытнага саюза і Адзінай эканамічнай прасторы. Калегія Камісіі складаецца з дзевяці членаў, адзін з якіх з’яўляецца старшынёй Калегіі Камісіі. Склад Калегіі Камісіі фарміруецца паводле прынцыпу па тры члены Калегіі камісіі ад кожнай дзяржавы-члена МС, якія назначаюцца рашэннем Вышэйшага Еўразійскага эканамічнага савета і працуюць на сталай аснове ў Калегіі чатыры гады. Забяспячваюць дзейнасць Вышэйшага Еўразійскага эканамічнага савета, Савета Камісіі і Калегіі Камісіі міжнародныя службоўцы дэпартаментаў Камісіі. Далей, прымаючы да ўвагі, што аўдыторыяй вашага часопіса з’яўляюцца юрысты, прапаную з нюансамі паўнамоцтваў Савета і Калегіі і палажэннямі Дамовы і Рэгламента пазнаёміцца на афіцыйным сайце Мытнага саюза (http://www.eurasiancommission.org).​


– Мы разгледзелі органы МС і АЭП, якія з’яўляюцца сістэмай выканаўчай улады. А што з іншымі інстытутамі МС, напрыклад, з судовай сістэмай органаў Мытнага саюза, ці змяняецца дзейнасць Міжпарламенцкай асамблеі ЕўрАзЭС?

– Кампетэнцыя Суда Еўразійскай эканамічнай супольнасці, прававы статус якога вызначаны Дамовай аб заснаванні Еўразійскай эканамічнай супольнасці ад 10 кастрычніка 2000 г. і Статутам Суда Еўразійскай эканамічнай супольнасці, які зацверджаны Рашэннем Міждзяржаўнага савета ЕўрАзЭС ад 5 ліпеня 2010 г. № 502, была расшырана ў сувязі з фарміраваннем Мытнага саюза і ўнясеннем у выніку гэтага змяненняў у артыкул 8 Дамовы аб заснаванні ЕўрАзЭС (Пратакол ад 6 кастрычніка 2007 г. аб унясенні змяненняў у Дамову аб заснаванні Еўразійскай эканамічнай супольнасці ад 10 кастрычніка 2000 г.). Асноўнай задачай Суда з’яўляецца забеспячэнне аднолькавага выкарыстання дзяржавамі-членамі Мытнага саюза міжнародных дамоў і прынятых яго органамі рашэнняў, якія дзейнічаюць у яго межах. Суд разглядае таксама спрэчкі эканамічнага характару, якія ўзнікаюць паміж дзяржавамі-членамі Мытнага саюза па пытаннях рэалізацыі рашэнняў органаў і палажэнняў дамоў Мытнага саюза, дае па іх тлумачэнні, а таксама заключэнні. Пасля аб’яднання мытных тэрыторый дзяржаў, якія ўваходзяць у склад Мытнага саюза, Суд выконвае наступныя паўнамоцтвы:

1) разглядае справы аб адпаведнасці актаў органаў Мытнага саюза міжнародным дамовам, якія фарміруюць базу Мытнага саюза;

2) разглядае справы аб аспрэчванні рашэнняў, дзеянняў (бяздзеяння) органаў Мытнага саюза;

3) дае тлумачэнне міжнародных дамоў, якія фарміруюць прававую базу Мытнага саюза, актаў, прынятых яго органамі;

4) вырашае спрэчкі паміж Камісіяй Мытнага саюза і дзяржавамі, якія ўваходзяць у Мытны саюз, а таксама паміж дзяржавамі-членамі Мытнага саюза па выкананні імі абавязацельстваў, прынятых у межах Мытнага саюза. 

Да распараджэння Суда могуць быць аднесены і іншыя спрэчкі, вырашэнне якіх прадугледжана міжнароднымі дамовамі Мытнага саюза. Такой міжнароднай дамовай з’яўляецца Дамова аб звароце ў Суд Еўразійскай эканамічнай супольнасці суб’ектаў гаспадарання па спрэчках у межах Мытнага саюза і асаблівасцях судавытворчасці па іх ад 9 снежня 2010 г., у адпаведнасці з якой Суд надзяляецца кампетэнцыяй па разглядзе спраў суб’ектаў гаспадарання:

1) аб аспрэчванні актаў Камісіі Мытнага саюза ці іх асобных палажэнняў;

2) аб аспрэчванні дзеянняў (бяздзеяння) Камісіі Мытнага саюза. Падставай для аспрэчвання актаў Камісіі Мытнага саюза ці іх асобных палажэнняў або дзеянняў (бяздзеяння) Камісіі Мытнага саюза з’яўляецца іх неадпаведнасць міжнародным дамовам, заключаным у межах Мытнага саюза, якая выклікала парушэнне прадастаўленых дадзенымі міжнароднымі дамовамі правоў і законных інтарэсаў суб’ектаў гаспадарання ў сферы прадпрымальніцкай і іншай эканамічнай дзейнасці.

 

– Ужо больш за 10 гадоў функцыі Суда ЕўрАзЭС выконвае Эканамічны суд СНД. Такія паўнамоцтвы былі ўскладзены на яго на падставе Пагаднення паміж Садружнасцю Незалежных Дзяржаў і Еўразійскай эканамічнай супольнасцю. Ці плануецца змяніць гэтую сітуацыю?

– З 1 студзеня бягучага года Суд ЕўрАзЭС пачаў сваю самастойную дзейнасць. Выдзелены сродкі для фарміравання Сакратарыята Суда, Міжпарламенцкай асамблеяй ЕўрАзЭС у снежні 2011 г. назначаны суддзі Суда ЕўрАзЭС. У адпаведнасці з Пратаколам аб унясенні змяненняў у Статут Суда Еўразійскай эканамічнай супольнасці ад 5 ліпеня 2010 г. уводзіцца палажэнне, у адпаведнасці з якім Суд у межах разгляду спраў па заявах суб’ектаў гаспадарання надзяляецца правам у выключных выпадках праводзіць адно ці некалькі выязных пасяджэнняў у месцы, адрозным ад месцазнаходжання суда. Улічваючы, што Суд ЕўрАзЭС сфарміраваны і пачаў сваю самастойную дзейнасць, устала пытанне аб прадаўжэнні існавання квазісудовага органа ў сістэме органаў Мытнага саюза, якім з’яўляецца Экспертны савет у межах Мытнага саюза. Дадзены Экспертны савет быў упаўнаважаны разглядаць заявы суб’ектаў гаспадарання дзяржаў-членаў Мытнага саюза па пытанні адпаведнасці рашэнняў Камісіі Мытнага саюза, якія маюць абавязковы характар, дамоўна-прававой базе Мытнага саюза, аднак з моманту яго фарміравання ў Сакратарыят КМС так і не паступілі звароты суб’ектаў гаспадарання, якія б былі аформлены ў адпаведнасці з Палажэннем аб Экспертным савеце.​


– Вернемся да пытання аб фарміраванні дамоўна-прававой базы Мытнага саюза і Адзінай эканамічнай прасторы.

– Фарміраванне дамоўна-прававой базы Мытнага саюза і Адзінай эканамічнай прасторы рабілася паэтапна, але ў вельмі сціслы тэрмін. Неабходна ўлічваць, што рашэнне аб фарміраванні дамоўна-прававой базы МС і АЭП уздымалася кіраўнікамі дзяржаў у перыяд крызісу глабальнай фінансавай сістэмы, які не мог не адбіцца на стане эканомік дзяржаў Еўразійскай эканамічнай супольнасці. Каб пазбегнуць далейшага эканамічнага спаду ў краінах-удзельніцах ЕўрАзЭС кіраўнікамі дзяржаў Беларусі, Расіі і Казахстана было прынята рашэнне аб стварэнні ўмоў па ўзнаўленні ёмістага ўнутранага рынку, у межах якога стварыць умовы па захаванні і мадэрнізацыі вытворчасці трох дзяржаў, а таксама павысіць канкурэнтаздольнасць эканомікі на новай тэхналагічнай аснове. У сувязі з гэтым 25 студзеня 2008 г. Вышэйшым органам Мытнага саюза на ўзроўні кіраўнікоў урадаў прыняты дзевяць міжнародных пагадненняў у галіне мытнага, мытна-тарыфнага і нетарыфнага рэгулявання. Кіраўнікі ўрадаў таксама вызначылі прынцыпы спагнання ўскосных падаткаў пры экспарце і імпарце тавараў, выкананні працы і аказанні паслуг у Мытным саюзе. У перыяд 2009-2010 гг. у межах Мытнага саюза прыняты Пагадненне аб парадку ўвядзення і выкарыстання мер, якія закранаюць знешні гандаль таварамі на адзінай мытнай тэрыторыі ў адносінах трэціх краін і Пагадненне аб правілах ліцэнзавання ў сферы знешняга гандлю таварамі. Акрамя гэтага, у адпаведнасці з Дамовай аб стварэнні адзінай мытнай тэрыторыі і фарміраванні Мытнага саюза ад 6 кастрычніка 2007 г. распрацаваны і адобраны этапы і тэрмін фарміравання адзінай мытнай тэрыторыі Мытнага саюза Рэспублікі Беларусь, Рэспублікі Казахстан і Расійскай Федэрацыі, якія прадугледжваюць тры асноўныя этапы фарміравання адзінай мытнай тэрыторыі Мытнага саюза. У прыватнасці, вызначаны наступныя этапы: папярэдні – да 1 студзеня 2010 г., першы – з 1 студзеня 2010 г. да 1 ліпеня 2010 г. і другі – з 1 ліпеня 2010 г. да 1 ліпеня 2011 г. Пры гэтым кіраўнікі дзяржаў вызначылі канчатковую дату стварэння адзінай мытнай тэрыторыі Мытнага саюза – 1 ліпеня 2010 г. На папярэднім этапе вырашаліся дзве асноўныя задачы: завяршэнне фарміравання дамоўна-прававой базы Мытнага саюза і арганізацыя паэтапнага пераносу ўзгодненых відаў дзяржаўнага кантролю, за выключэннем пагранічнага, на знешні контур адзінай мытнай тэрыторыі. 27 лістапада 2009 г. кіраўнікамі дзяржаў-членаў Мытнага саюза падпісана Дамова аб Мытным кодэксе Мытнага саюза. Такім чынам, ажыццёўлена кадыфікацыя мытнага заканадаўства Мытнага саюза, якая сведчыць пра якасна новы ўзровень міждзяржаўнай эканамічнай інтэграцыі. У галіне мытна-тарыфнага і нетарыфнага рэгулявання Міждзяржсаветам ЕўрАзЭС рашэннямі зацверджаны адзіная Таварная наменклатура знешнеэканамічнай дзейнасці Мытнага саюза (ТН ЗЭД МС) і Адзіны Мытны тарыф Мытнага саюза (АМТ МС). Кіраўнікі дзяржаў таксама прынялі рашэнне аб перадачы Камісіі Мытнага саюза шэрагу важных функцый у сферы мытна-тарыфнага і нетарыфнага рэгулявання, прадугледжаных адпаведнымі міжнароднымі дамовамі Мытнага саюза, у прыватнасці вядзенне АМТ МС. У галіне абароны правоў спажыўцоў Вышэйшым органам Мытнага саюза прынята рашэнне аб надзяленні Суда ЕўрАзЭС функцыямі па вырашэнні спрэчак у межах Мытнага саюза. Пры гэтым механізмам для прамога аспрэчвання дзеянняў Камісіі стаў Экспертны савет, надзелены паўнамоцтвамі па разглядзе заяў юрыдычных і фізічных асоб дзяржаў-членаў Мытнага саюза, якія займаюцца гаспадарчай дзейнасцю, па пытаннях адпаведнасці рашэнняў Камісіі Мытнага саюза яго дамоўна-прававой базе. У межах папярэдняга этапа таксама прыняты міжнародныя пагадненні па тэхнічным рэгуляванні, санітарных, ветэрынарных і фітасанітарных мерах. З мэтай стварэння Адзінай эканамічнай прасторы 19 снежня 2009 г. Вышэйшым органам Мытнага саюза быў зацверджаны План дзеянняў па фарміраванні Адзінай эканамічнай прасторы Рэспублікі Беларусь, Рэспублікі Казахстан і Расійскай Федэрацыі на 2010-2011 гг., які прадугледжвае распрацоўку двух пакетаў пагадненняў, прысвечаных пытанням эканамічнай палітыкі, свабоды перамяшчэння капіталу, валютнай палітыкі, транспарта, энергетыкі, сувязі, свабоды перамяшчэння рабочай сілы і тэхнічнага рэгулявання. Гэтыя міжнародныя дамовы былі прыняты і ўступілі ў сілу з 1 студзеня 2012 г. У адпаведнасці з задачамі першага этапа фарміравання адзінай мытнай тэрыторыі дзяржаў-членаў Мытнага саюза з 1 студзеня 2010 г. Камісіяй Мытнага саюза вядзецца праца па выкананні паўнамоцтваў у сферы тарыфнага і нетарыфнага рэгулявання знешняга гандлю Мытнага саюза.Так, 1 студзеня 2010 г. уступілі ў сілу шэраг міжнародных дамоў і нарматыўных прававых актаў у сферы мытна-тарыфнага рэгулявання, уключаючы ТН ЗЭД МС і АМТ МС. З гэтай даты таксама ўведзены ў дзеянне тры пагадненні Мытнага саюза па нетарыфным рэгуляванні. З мэтай рэалізацыі артыкула 57 Мытнага кодэкса Мытнага саюза распрацаваны Адзіная база даных папярэдніх рашэнняў Мытнага саюза па класіфікацыі тавараў і Тэхнічныя ўмовы перадачы даных аб папярэдніх рашэннях па класіфікацыі тавараў. Камісія Мытнага саюза ў межах надзеленых паўнамоцтваў зацвердзіла Пералік тавараў, у адносінах якіх устаноўлены квоты і аб’ёмы тарыфных квот для ўвозу тавараў на тэрыторыю дзяржаў-членаў Мытнага саюза, а таксама Пералік тавараў, якія з’яўляюцца істотна важнымі для ўнутранага рынку Мытнага саюза, у адносінах якіх у выключных выпадках могуць быць устаноўлены часовыя абмежаванні ці забарона экспарту. У сувязі з уступленнем у сілу Дамовы аб Мытным кодэксе, нормы якога ў значнай ступені носяць адсылачны характар, узнікла неабходнасць увядзення ў дзеянне адначасова з Кодэксам прававых механізмаў, распрацаваных з мэтай рэалізацыі яго палажэнняў. Так, 20 мая 2010 г. падпісана Пагадненне аб устанаўленні і выкарыстанні ў Мытным саюзе парадку залічэння і размеркавання ўвазных мытных пошлін (іншых пошлін, падаткаў і збораў, якія маюць эквівалентнае дзеянне), які ўстанаўлівае адзіны ўніфікаваны механізм залічэння і размеркавання паміж дзяржавамі-членамі Мытнага саюза ўвазных мытных пошлін, іншых пошлін, падаткаў і збораў, якія маюць эквівалентнае дзеянне. Для развіцця палажэнняў прынятых міжнародных дамоў Мытнага саюза Камісіяй Мытнага саюза быў зацверджаны шэраг найважнейшых нарматыўна-прававых актаў у розных сферах рэгулявання, сярод іх, у прыватнасці: 1) у сферы мытнага рэгулявання: формы мытных дэкларацый і інструкцыі па іх запаўненні; Парадак правядзення мытнай экспертызы пры правядзенні мытнага кантролю; формы агульных рэестраў асоб, якія ажыццяўляюць дзейнасць у сферы мытнай справы; Інструкцыя аб парадку выкарыстання транспартных (перавозачных), камерцыйных і іншых дакументаў у якасці дэкларацыі на тавары і інш.; 2) у сферы мытна-тарыфнага рэгулявання: Палажэнне аб парадку тэхнічнага вядзення адзінай Таварнай наменклатуры знешнеэканамічнай дзейнасці Мытнага саюза і Рэгламент узаемадзеяння па пытаннях вядзення адзінай Таварнай наменклатуры знешнеэканамічнай дзейнасці Мытнага саюза; Палажэнне аб парадку прыняцця Камісіяй Мытнага саюза рашэнняў і тлумачэнняў па класіфікацыі асобных відаў тавараў і інш.; 3) па пытаннях выкарыстання санітарных мер, ажыццяўлення ветэрынарнага кантролю і выкарыстання ветэрынарна-санітарных мер, а таксама па тэхнічным рэгуляванні прыняты шэраг пералікаў тавараў, на якія распаўсюджваюцца дадзеныя меры і палажэнні аб парадку іх ажыццяўлення. Другі этап стварэння адзінай мытнай тэрыторыі Мытнага саюза быў таксама звязаны з уступленнем у сілу Дамовы аб Мытным кодэксе Мытнага саюза. Мытны кодэкс уступіў у сілу, і адзіная мытная тэрыторыя Мытнага саюза была сфарміравана для Рэспублікі Казахстан і Расійскай Федэрацыі з 1 ліпеня 2010 г., а для трох дзяржаў-членаў Мытнага саюза – з 6 ліпеня 2010 г. У адпаведнасці з Пагадненнем аб звароце прадукцыі, якая падлягае абавязковай ацэнцы (пацвярджэнню) адпаведнасці, на мытнай тэрыторыі Мытнага саюза ад 11 снежня 2009 г. і Пагадненнем аб узаемным прызнанні акрэдытацыі органаў па сертыфікацыі (ацэнцы (пацвярджэнні) адпаведнасці) і вопытных лабараторый (цэнтраў), якія выконваюць працу па ацэнцы (пацвярджэнні) адпаведнасці, ад 11 снежня 2009 г. Камісіі Мытнага саюза дэлегаваны паўнамоцтвы, у прыватнасці, па фарміраванні, зацвярджэнні і ўвядзенні Адзінага пераліку прадукцыі, якая падлягае пацвярджэнню адпаведнасці ў межах Мытнага саюза з выдачай адзіных дакументаў, устанаўленні Парадка ўключэння органаў па сертыфікацыі і вопытных лабараторый (цэнтраў) у Адзіны рэестр, а таксама фарміраванні і вядзенні Адзінага рэестра органаў па сертыфікацыі і выпрабавальных лабараторый (цэнтраў) Мытнага саюза. У межах развіцця і выкарыстання ў Мытным саюзе інфармацыйных тэхналогій прыняты два фундаментальныя пагадненні: Пагадненне аб стварэнні, функцыянаванні і развіцці Інтэграванай інфармацыйнай сістэмы знешняга і ўзаемнага гандлю Мытнага саюза і Пагадненне аб выкарыстанні інфармацыйных тэхналогій пры абмене электроннымі дакументамі ў знешнім і ўзаемным гандлі на адзінай мытнай тэрыторыі Мытнага саюза, а таксама зацверджана Канцэпцыя стварэння Інтэграванай інфармацыйнай сістэмы знешняга і ўзаемнага гандлю Мытнага саюза. Акрамя гэтага, з 1 ліпеня 2010 года ўступілі ў сілу Пагадненне Мытнага саюза па санітарных мерах, а таксама Пагадненне Мытнага саюза па ветэрынарна-санітарных мерах і Пагадненне Мытнага саюза аб каранціне раслін ад 11 снежня 2009 г., у сувязі з чым Камісіі Мытнага саюза былі перададзены адпаведныя паўнамоцтвы. З мэтай развіцця міждзяржаўнага супрацоўніцтва па крымінальных справах і справах аб адміністрацыйных правапарушэннях 5 ліпеня 2010 г. кіраўнікамі дзяржаў былі падпісаны Дамова аб асаблівасцях крымінальнай і адміністрацыйнай адказнасці за парушэнні мытнага заканадаўства Мытнага саюза і дзяржаў-членаў Мытнага саюза і Пагадненне аб прававой дапамозе і ўзаемадзеянні мытных органаў дзяржаў-членаў Мытнага саюза па крымінальных справах і справах аб адміністрацыйных правапарушэннях. У адпаведнасці з указанымі міжнароднымі дамовамі вызначаны асаблівасці працягнення да крымінальнай і адміністрацыйнай адказнасці асоб, якія здзейснілі правапарушэнні на тэрыторыі Мытнага саюза, устаноўлены органы, упаўнаважаныя ажыццяўляць вытворчасць па крымінальных справах і справах аб адміністрацыйных правапарушэннях, абвешчаны прынцып узаемнага прызнання і выканання ў дзяржавах-членах Мытнага саюза адпаведных працэсуальных дакументаў, а таксама вызначаны парадак узаемадзеяння нацыянальных упаўнаважаных органаў па раскрыцці злачынстваў, прыцягненні вінаватых асоб да крымінальнай, адміністрацыйнай адказнасці за парушэнне мытнага заканадаўства Мытнага саюза і заканадаўства дзяржаў-членаў Мытнага саюза, кантроль за выкананнем якога ўскладзены на мытныя органы. На цяперашні час План дзеянняў па фарміраванні Мытнага саюза ў асноўным выкананы. Паспяховая праца спецыялістаў па фарміраванні дамоўна-прававой базы МС і АЭП адзначана кіраўнікамі дзяржаў. Наступны этап сумеснай працы экспертаў бакоў – гэта правядзенне кадыфікацыі прынятых міжнародных дамоў і рашэнняў органаў МС з мэтай ліквідацыі калізій і прабелаў, а таксама падрыхтоўкі адзінай міжнароднай дамовы, на аснове якой плануецца стварыць да 2015 г. Еўразійскі эканамічны саюз. Праца па кадыфікацыі будзе ўключаць, у тым ліку, дамоўленасці па: збалансаванай макраэканамічнай, бюджэтнай і канкурэнтнай палітыцы; структурных рэформах рынкаў працы, капіталаў, тавараў і паслуг; стварэнні еўразійскіх сетак у сферы энергетыкі, транспарта і тэлекамунікацый.

 

Гутарку вёў

Овадаў А.
 
​​