Sign In
Маалыматтардын бирдиктүү моделдерин пайдалануу ЕАЭБ экономикаларынын санариптик трансформациясынын жүрүшүндө колдонуучулардын чыгымдарын кыскартат

Маалыматтардын бирдиктүү моделдерин пайдалануу ЕАЭБ экономикаларынын санариптик трансформациясынын жүрүшүндө колдонуучулардын чыгымдарын кыскартат

IMG_1442.JPG
16.02.18

Санариптик чөйрөнү өнүктүрүү, маалымат инжиниринги жана маалыматтардын моделдерин иштеп чыгуу тармагындагы алдыңкы эксперттердин талкуусу – рыноктордун санариптик трансформациясы жана маалыматтар индустриясынын калыптанышы жаатындагы ЕАЭБтин санариптик күн тартибин ишке ашыруудагы биринчи кадамдардын бири болду. ЕЭК Ички рыноктор, маалыматташтыруу жана маалыматтык-коммуникациялык технологиялар боюнча Коллегиясынын мүчөсү (министр) Карине Минасян «санариптик түгөйлөштөр, моделдер жана эталондук структуралар барган сайын чоң ролду ойноодо» деп белгиледи. Чечимдерди кабыл алуу жана конкуренттик таймаштагы ийгилик маалымат алмашуунун тездигинен, өздүк санариптик активдердин бар болушунан жана аларды ишке ашыруунун натыйжалуу стратегиясынан көзкаранды. Ошондуктан Биримдиктин мамлекеттеринин экономикаларынын санариптик трансформация процессинин ийгилиги өнүгүүнүн локомотиви боло ала турган базалык долбоорлордун иштеп баштоосуна негизделиши керек. Министр биринчи баскычта эң маанилүү маселе болуп санариптик мейкиндиктин жалпы онтологиясынын калыптанышы жана Евразиялык экономикалык биримдиктин маалыматтарынын моделин иштеп чыгуу эсептелерине ишенет.

 

Евразиялык экономикалык комиссия (ЕЭК) бир канча жылдан бери жаңы санариптик демилгелердин жана интеграциялык долбоорлордун иштеп баштоосуна негиз болгон бир катар долбоорлорду ишке ашырып келет. Алардын арасында эң маанилүүсү болуп интеграцияланган маалыматтык тутумду жана ЕАЭБтин маалыматтарынын моделин түзүү, чек аралык ишеним мейкиндигин калыптандыруу эсептелет.

Кийинки кадам – ЕАЭБ алкагында экономиканын санариптик трансформациясынын тренддерин жана көйгөйлөрүн талкуулоо боюнча Комиссиянын алкагында адистештирилген эксперттик аянтчанын иштеп баштоосу болду. Биринчи жолугушууда РОЭЛ маалыматтарынын моделин алып баруу боюнча топтун жетекчиси Дмитрий Кожевников маалыматтарды моделдөөнүн онтологиясы жана аксиоматикасы тармагындагы көйгөйлөрдүн көп кырдуулугуна көңүл бурду.

ЕЭКтин санариптик трансформация боюнча долбоорунун жетекчиси Александр Петров семантикалык жана онтологиялык технологияларга өтүүнүн тездетилишин колдоорун билдирди. Анын ою боюнча, бул технологиялар санариптик экономиканын базалык эффекттерине жетүүнү камсыз кылат, эмне дегенде алар өз ара иш жөндөмдүүлүгү принциптерине таянат жана өнөр жай интернетин курууга да керек болот. Time & Space компаниясынын башкаруучу өнөктөшү Юрий Волокитин бул технологияларды өздөштүрүүдө аларды иштеп чыгуунун ырааттуулугу өтө чоң мааниге ээ экенин баса белгиледи. Буга байланыштуу, «Мотивация», «Кызыкдар тараптар» жана «Биримдиктин онтологияларынын компетенциясы маселеси» түшүнүктөрүн аныктоодон баштоо керек. Мындай маселелерди практикалык ишке ашыруунун натыйжалуу формасы болуп долбоорлорду Agile модели боюнча ишке киргизүү болуп саналат. Бул моделдин алкагында Биримдиктин адистери Биримдиктин кызыкдар тараптарынын санариптик өз ара аракеттенүүсүнүн онтологияларынын жашоо циклин башкарууга керек болгон компетенцияларды алышат.

Odant компаниясынын тутумдук архитектору Вадим Соглаевдин ою боюнча, маалыматтардын модели менен иштеген эксперттердин коомдоштугу үчүн маалыматтык тутумдардын ландшафтын трансформациялоодо келип чыккан көйгөйлөрдү белгилөө керек, ал эми эң маанилүү чечим болуп – маалыматтардын базалык модели үчүн бирдиктүү стандартты бекитүү саналат. Мындай стандартты кабыл алуу электрондук маалымат алмашууну жөнөкөйлөтөт жана маалыматтык тутумдарды түзүү жана интеграциялоого кетүүчү чыгымдарды кескин азайтат.

Эксперттер Биримдиктин маалыматтарынын онтологиясын жана моделин иштеп чыгуу демилгесинин мындан аркы өнүгүүсүн колдошту жана бул багытта эксперттик аянтчанын катышуучуларынын курамын кеңейтүүнү сунуш кылышты. Жолугушуунун катышуучулары учурдагы байланыштардын тыгыздыгын камсыз кылуу жана учурдагы маалыматтардын архитектурасына караштуу чечимдерди кабыл алуунун децентрализациясына байланыштуу тобокелдиктерди эске алуу керектигин белгилешти.

Талкуунун катышуучуларынын маалыматтардын онтологиясын жана моделин пайдалануу маалыматтык тутумдарды интеграциялоодогу чыгымдарды кыскартат, маалымат алмашууну тездетет, өз ара иш жөндөмдүүлүгүнө негиз болот, ошондой эле Бирликте санариптик экономиканын өнүгүүсүнө жаңы мүмкүнчүлүктөрдү түзө тургандыгы жөнүндө идеясы талкуунун негизги натыйжаларынын бири болуп калды. Ошол эле учурда, маалыматтардын онтологиясын жана моделин пайдалануу чарба жүргүзүүчү субъектилердин жана жөнгө салуучу органдардын ортосундагы маалыматтык өз ара аракеттенүүнү ишке ашыруунун жүрүшүндө электрондук документтерди түзүүдө НСИ расмийлештирүү жана башкаруу менен гана чектелбейт. Талкуунун жыйынтыктарынын бири – билим экономикасы, маалымат инжиниринги жана онтологиялар боюнча адистерге болгон муктаждыктын өтө тез калыптануусу болду.

Талкуунун катышуучулары кийинки кадамдардын бири катары, бизнести жана мамлекеттик секторду өнүктүрүү үчүн, айрыкча Биримдиктеги санариптик платформалар жана алардын экотутумдары үчүн, онтологияны пайдалануунун багыттарын жана Биримдиктин маалыматтарынын моделин иштеп чыгууну эксперимент аркылуу «байкаштырып көрүүгө» мүмкүндүк берген кумдук механизмин жана сынамык долбоорлорду пайдаланууну сунуш кылышты.

Комиссия бардык кызыкдар тараптарды Евразиялык экономикалык комиссиянын маалыматтарынын онтологиялары жана модели тармагындагы «Ак китепти» иштеп чыгууга жана талкуулоого чакырат.

Байланыш үчүн электрондук даректер:

Комиссиянын санариптик трансформация боюнча долбоорунун жетекчиси Александр Петров, apetrov@eecommission.org;

Эксперттик аянтчанын модератору Болат Таймагамбетов, taymagambetov@eecommission.org.

Эксперттик аянтча туруктуу негизде иштейт. Эксперттик коомдоштуктун өкүлдөрүнүн санариптик онтологияларды жана Биримдиктин маалыматтарынын моделин өнүктүрүү маселеси боюнча кийинки жолугушуусу Комиссиянын аянтчасында 2018-жылдын март айында Москвада өткөрүлөт деп пландаштырылган.

Маалымат

Евразиялык экономикалык комиссиянын Коллегиясынын 2017-жылдын 26-декабрындагы № 190 чечими менен «Евразиялык экономикалык биримдигинин маалыматтарынын модели жөнүндө жобо» бекитилген. Жободо ЕАЭБтин дайындарынын моделин түзүүнүн максаты, жалпы принциптери, иштеп чыгуу жана пайдалануу тартиби аныкталган. 2014-жылдын 29-майындагы Евразиялык экономикалык биримдик жөнүндө Келишимдин негизинде (23-берене жана № 3 тиркеме) Биримдиктин интеграцияланган маалыматтык тутуму түзүлгөн жана өнүгүүдө. http://system.eaeunion.org/​​