Sign In
ЕЭК Коллегиясы ЕАЭБнын Мунай жана мунайзаттардын жалпы рынокторун түптөө концепциясынын долбоорун жактырды

ЕЭК Коллегиясы ЕАЭБнын Мунай жана мунайзаттардын жалпы рынокторун түптөө концепциясынын долбоорун жактырды

25.11.15

24-ноябрда Евразия экономикалык комиссиясынын Коллегиясынын кезектеги отурумунда энергетика жана инфраструктура, интеграция жана макроэкономика, экономика жана каржы саясаты, техникалык жөнгө салуу чөйрөсүндөгү маселелер каралды.

Атап айтканда, Евразия экономикалык биримдигинин (ЕАЭБ) Мунай жана мунайзаттардын жалпы рынокторун түптөө концепциясынын долбоору жактырылды. Андан сырткары, армян жана беларус тараптардын, мунай жана мунайзат рынокторунда нарк түзүү механизми жана улуттук валюталарды пайдалануу мүмкүнчүлүгүн кеңейтүү туурасында сунуштарын ЕАЭБ өлкөлөрүнүн ыйгарымдуу органдары менен макулдашуу тапшырылды.

ЕЭКтин Энергетика жана инфраструктура боюнча министри Таир Мансуров бул документ ЕАЭБ жөнүндө келишимге ылайык иштелип чыкканын, анын негизинде Евразиялык жогорку экономикалык кеңеш 2016-жылдын 1-январына чейин – концепцияны, ал эми 2018-жылдын 1-январына чейин – Биримдиктин мунай жана мунай заттардын жалпы рыногун түптөө программасын бекитүүгө тийиш

Экендигин белгиледи. Программанын иш-чаралары 2024-жылдын 1-январына чейин аткарылып бүтүшү керек. Андан кийин мүчө өлкөлөр Биримдиктин мунай жана мунай заттардын жалпы рыногун түптөө жөнүндө келишим түзүшөт, ал келишим мүчө өлкөлөрдүн аймагында мунай жана мунай заттарды ташуу системаларына жеткиликтин бирдиктүү эрежелерин да камтыйт. Тараптар 2025-жылдын 1-январынан кечикпей келишимдин күчүнө кирүүсүн камсыз кылууга тийиш.

Концепциянын долбоору Экономикалык стратегиялар институту жүргүзгөн изилдөө ишинин негизинде даярдалды. Анын баасы боюнча, мунай жана мунайзаттардын жалпы рыногун түзүүдөн жалпы таасир беш жыл ичинде 5тен 8 млрд АКШ долларына чейинкини түзөт.

Документте, мунай жана мунайзаттардын жалпы рынокторун түзүүнүн негизги максаттары, маселелери жана принциптери, анын функционалдык структурасы, анын субъекттеринин жана катышуучуларынын кызматташуу багыттары, жана ошондой эле жалпы рынокторду түптөөнүн этаптары аныкталган.

Таир Мансуров бул концепция төмөнкүлөргө багытталганына басым жасады:

- биржалык соода механизмдерин түзүү аркылуу (Биримдиктин биржалык товардык рыногун түптөөнү кошо) жана ошол рыноктордун иштешин камсыз кылуу аркылуу, Биримдиктин мунай жана мунайзаттардын жалпы рынокторунун катышуучуларынын ортосунда өз ара сооданын рыноктук механизмдерин өркүндөтүү жана натыйжалуулугун жогорулатуу;

- биржалык товардык рынокко кирүүдөгү бөгөттөрдү жоюу, Биримдиктин мунай жана мунайзаттардын жалпы рынокторунун катышуучуларына мүчө өлкөлөрдүн рынокторуна кысымсыз жеткиликти камсыз кылуу (электрондук биржалык жана биржалык эмес соода институттарын түзүүнү кошо), мүчө өлкөлөрдүн экономикаларынын кызыкчылыктарын приоритеттүү түрдө эсепке алууда;

- мүчө өлкөлөрдүн аймактарында мунайды жана мунайзаттарын өндүрүп чыгаруу, ташуу, сатыкка чыгаруу, кайра иштетүү жана сатуу тууралуу маалыматтарды алмашууну камсыз кылуу;

- баа түзүүнүн ачык -айкындыгын жогорулатуу;

- транспорттук инфраструктураны өркүндөтүү;

- азыркы таптагы техникалык мүмкүнчүлүктөрдүн чегинде, мүчө өлкөлөрдүн аймактарында иштеп жаткан ташуу системалары боюнча узак мөөнөттүү ташууну кепилдүү ишке ашырууну камсыз кылуу;

- нормаларды жана стандарттарды, ошондой эле, мунай жана мунайзаттардын айланымына байланыштуу талаптарды унификациялоо.

Концепциянын долбоору коомдук талкуу жол-жобосунан өттү. Документ декабрдын экинчи жарымында ЕЭК Кеңешинин отурумунда каралат.

ЕЭК Коллегиясынын чечими менен Стандарттар тизмеси да өзгөртүлгөн, аларды колдонууда Биримдиктин “Май өнүмдөрүнүн техникалык регламентинин” талаптарын эрктүү түрдө аткаруу камсыз кылынат. Стандарттар тизмесине да өзгөртүүлөр кирет, аларда изилдөөлөрдүн (сыноолордун) эрежелери жана ыкмалары камтылган, жана ошол техрегламентти колдонууга жана өнүмдүн дал келүүсүн баалоого зарыл. Тизмелердин жаңы редакциясына, атап айтканда, 2011-2015-жылдары эл аралык стандарттардын негизинде кабыл алынган 19 мамлекеттер аралык стандарт; 2011-2014-жылдары эл аралык стандарттардын негизинде кабыл алынган төрт улуттук стандарт кошулган. Тизмелерге, мисалы, ГОСТ 30306-95 «Жемиштердин данегинен жана бадам жаңгагынан алынган май. Техникалык шарттар, ГОСТ 30984-2002 (ИСО 6463:1982) «Жаныбарлардан жана өсүмдүктөрдөн алынган майлар. Бутилоксианизолду (БОА) жана бутилокситолуолду (БОТ) газ-суюктук хроматография ыкмасы менен аныктоо» ж.б.

Андан сырткары, Коллегия Мүчөлөрү Евразия экономикалык биримдиги жөнүндө келишимдин Биримдиктин укугу жана компетенциясы тууралуу жоболорун өркүндөтүү боюнча Жумушчу топ түзүү чечимин кабыл алышты.