ЕАЭО және БАӘ арасында экономикалық әріптестік туралы келісімге қол қойылды
27.06.2025

27 маусымда Минскіде өткен Жоғары Еуразиялық экономикалық кеңес отырысының аясында Еуразиялық экономикалық одақ пен оның мүше мемлекеттері бір жақтан және екінші жақтан Біріккен Араб Әмірліктері арасындағы Экономикалық әріптестік туралы келісімге қол қойылды.

Құжатқа: Армения Республикасының Вице-премьері Мгер Григорян, Беларусь Республикасы Премьер-министрінің орынбасары Наталья Петкевич, Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин, Қырғыз Республикасы Министрлер Кабинеті төрағасының бірінші орынбасары Данияр Амангелдиев, Ресей Федерациясы Үкіметі төрағасының орынбасары Алексей Оверчук, Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының төрағасы Бақытжан Сағынтаев, сондай-ақ Біріккен Араб Әмірліктерінің сыртқы сауда министрі Тани Ахмед Аль Зейуди қол қойды.

Біріккен Араб Әмірліктері – Парсы шығанағы елдері арасындағы ЕАЭО-ның негізгі сауда серіктестерінің бірі. Қол қойылған Экономикалық серіктестік туралы келісім БАӘ-мен жасалған сауда қатынастарындағы жаңа кезең болады және өзара сауданы сапалы жаңа деңгейге көтереді деп күтілуде.

Ынтымақтастықты барынша тереңдетуге бағытталған ЕАЭО мен БАӘ арасында экономикалық әріптестік туралы келісім жасасу жөніндегі жұмыс екі жарым жылға созылды. Жасалған жағдайлар тараптар арасындағы сауда айналымын едәуір арттыруға мүмкіндік береді.

«Қалыптасқан жаңа сауда режимі аясында әмірліктер тарапы тауар номенклатурасының 86%-на қатысты преференциялық қолжетімділікті ашты. Одақтың жеңілдіктері серіктес үшін тауар номенклатурасының 85% жабады», — деп атап өтті Еуразиялық экономикалық комиссияның сауда министрі Андрей Слепнев.

Ол біздің елдеріміз үшін артықшылығы бар экспорттық қамту ағымдағы экспорттың 98%-дан астамын немесе 12,1 млрд доллардан астам соманы қамтитынын атап өтті. Сауда режимін ырықтандыру нәтижесінде БАӘ-нің ЕАЭО тауарларына қолданатын орташа мөлшерлемесі 5%-дан 0,6%-ға дейін қысқарады. Осылайша, кедендік әкелу баждарын төлеудегі жыл сайынғы үнемдеу 260 миллион доллардан асады деп бағалануда.

Тауарлар бойынша ЕАЭО-ның дәнді дақылдар (бидай, арпа, жүгері), ет (ІҚМ, қой еті, субөнімдер), құс еті, жұмыртқа, кептірілген көкөністер (ноқат, бұршақ, жасымық, бұршақ), өсімдік майы, сүт өнімдері (қаймағы алынбаған сүт, құрғақ сүт, йогурт, сарысу, сары май, ірімшік), кондитерлік өнімдер, бал, минералды су, джемдер, шоколад сияқты негізгі ауыл шаруашылығы тауарлары үшін преференциялық қолжетімділік қамтамасыз етілетін болады.

Өнеркәсіп секторы бөлігінде тауарлардың мынадай санаттары бойынша жеңілдіктер берілді: металлургия өнеркәсібінің өнімдері (қосындыланған болаттан жасалған жайма, ыстықтай илемделген және суықтай илемделген жайма, қара металдардан жасалған дайын бұйымдар, құбырлар, профильдер мен бұрыштар, темірден жасалған сым, алюминий және мыс сым, алюминий фольга және т. б.), мұнай өнімдері (жеңіл және басқа дистилляттарды қоса алғанда), ағаш өңдеу кешенінің өнімдері (тақталар, шере, табандықтар, жиһаз және т.б.), целлюлоза, баспа өнімдері, бұрғылауға арналған құралдар, турбиналардан бастап сорғылардың жекелеген түрлеріне дейінгі механикалық жабдықтардың кең жиынтығы.

Сондай-ақ, ырықтандыру электр жабдықтарына (электр генераторлық қондырғылар, бастапқы элементтер және бастапқы батареялар, электр аккумуляторлары және т. б.), теміржол контейнерлеріне, моторлы көлік құралдарына, соның ішінде арнайы техникаға, косметикаға (шашқа арналған құралдар, иіссулар, дезодоранттар және т. б.), химия өнеркәсібі өнімдеріне (бояулар, майлар, беттік белсенді заттар, тыңайтқыштар) және дәрі-дәрмектерге де қолданылады.

Біріккен Араб Әмірліктері тұтынылатын тауарлардың кең номенклатурасы бойынша жеткізілімдерді арттыра алады. Бұған косметика, иіссу, сағат, киімнің жеке түрлері жатады.

«Келісім шынымен де, тек тарифтік ырықтандыру тұрғысынан ғана емес, сонымен бірге ол қалыптастыратын реттеуші орта тұрғысынан да маңызды», – деді Андрей Слепнев.

Оның айтуы бойынша, құжатта электрондық сауда, экономикалық ынтымақтастық және ШОБ-ты ЕАЭО мен БАӘ елдері арасындағы сыртқы экономикалық қызметке тарту мәселелері бойынша үздік әлемдік стандарттарға сай келетін ережелер бекітілген.

«Біздің сауда 2020 жылдан бері үш еседен астам өсті. Бизнестің ынта-жігері мен ЕЭК пен біздің елдеріміздің реттеушілерінің белсенді жұмысының арқасында келісім күшіне енгеннен кейінгі жақын арада тауар айналымының көрсеткіші 20 млрд доллардан асуы мүмкін», — деді ЕЭК сауда министрі.
Қол қойылғаннан кейін экономикалық әріптестік туралы келісім оның күшіне енуі үшін БАӘ мен ЕАЭО елдерінде бекіту рәсімдерін жүргізу үшін ұсынылатын болады.