28-29-майда Астанада өтө турган V Евразия экономикалык форумуна даярдыктар соңку баскычына чыкты. Евразия экономикалык комиссиясынын тармактык блокторунун иши 13-майда Комиссиянын пресс-борборунда ЕЭКтин беш министринин катышуусунда өткөн маалымат жыйынында талкууланды.

ЕЭФ-2026 Программалык комитетинин төрагасы, ЕЭКтин экономика жана каржы саясаты боюнча министри Бахыт Султанов Форумдун темасы Казакстан Республикасынын Президенти Касым-Жомарт Токаевдин ЕАЭБ мамлекет башчыларына жолдогон кайрылуусунда белгиленген Казакстандын Евразия экономикалык бирлигиндеги төрагалыгынын артыкчылыктуу багыттары менен айкалышарын баса белгиледи. Анын темасы төмөнкүдөй – "Глобалдык санариптик жарыштагы ЕАЭБ: жасалма интеллектке ишеним артуу".

 

Бахыт Султановдун айтымында, ал жетектеген блок үч сессия өткөрөт, алардын бири туризм чөйрөсүндөгү заманбап чечимдерге, экинчиси – санариптик инструменттерди колдонуу менен эмгек ресурстары рыногун өнүктүрүүгө, ал эми үчүнчүсү – чек ара аралык ташуулардагы санариптик трансформацияны өнүктүрүү боюнча эл аралык уюмдардын жана компаниялардын тажрыйбасына арналат. Бул сессия Комиссиянын транспорт блогу менен биргеликте өткөрүлөт. Акыркы сессияда ЕЭК менен БУУнун ортосунда өз ара түшүнүшүү жөнүндө меморандумга кол коюу пландаштырылууда.

"Бардык уюштуруу механизмдери ишке киргизилди, программа түзүлдү. Ачык, маңыздуу жана кызыктуу диалогго даярданып жатабыз. Сиздерди Евразия экономикалык форумун активдүү чагылдырууга чакырам", – деп Бахыт Султанов ЖМК өкүлдөрүнө кайрылды.

ЕЭКтин өнөр жай жана агроөнөр жай комплекси боюнча министри Гоар Барсегян белгилегендей, эки панелдик сессия өнөр жай маселелерине арналат. Алардын биринде катышуучулар ЕАЭБде иштеп жаткан өнөр жай кооперациясынын механизминин актуалдуу маселелерин карап чыгышат. Экинчисинде – ЕАЭБ жана ЮНИДОнун тажрыйбасын эске алуу менен өнөр жайдын санариптик трансформациясынын глобалдык тенденциялары каралат.

Өткөн жылы биз ЮНИДО менен биргелешкен билдирүүгө кол койгонбуз, учурда биздин эки тараптуу күн тартибибиз абдан мазмундуу", – деп бөлүштү Гоар Барсегян.

Бул блоктун үчүнчү панелдик сессиясында Бирликтин агрардык рыногун санариптик модернизациялоо темасын карап чыгуу пландаштырылган.

"Биз учурда каржылык колдоо чараларын агроөнөр жай комплексине жайылтуу боюнча жигердүү иштеп жатабыз жана ЕЭФ-2026 аянтчасында бул темага тиешелүү бардык маселелерди талкуулай аларыбызга ишенем. Бардык кызыкдар тараптарды, биринчи кезекте бизнес өкүлдөрүн талкууга чакыргым келет", – деп жыйынтыктады ЕЭК министри.

ЕЭКтин техникалык жөнгө салуу боюнча министри Александр Субботин анын блогу эки сессия уюштура турганын билдирди. Продукциянын коопсуздугунун санариптик экосистемасы тууралуу талкуунун негизги идеясы – ЕАЭБ алкагында техникалык жөнгө салууда санариптик технологиялар жана жасалма интеллект кандайча колдонулушу мүмкүн экенин талкуулоо болуп саналат.

"Сессияга улуттук стандартташтыруу органдарынын, мамлекеттик башкаруу органдарынын жана эл аралык уюмдардын өкүлдөрү катыша тургандыгы маанилүү. Бул теманы теория жүзүндө гана эмес, ар кандай практикалык өңүттөрдөн талкуулоого мүмкүндүк берет", – деп баса белгиледи Александр Субботин.

"СФС-чаралары чөйрөсүндөгү санариптештирүү жана жасалма интеллект – инновациялык чечимдер" аттуу панелдик сессияда, анын ичинде ЕАЭБ алкагында калктын санитардык-эпидемиологиялык бакубаттуулугун, ветеринардык-санитардык жана карантиндик фитосанитардык коопсуздукту камсыздоо үчүн санариптик технологияларды жана жасалма интеллектти колдонуу келечеги талкууланат.

Форумдагы өзүнүн блогунун иш-чаралары тууралуу айтып жатып, ЕЭКтин энергетика жана инфраструктура боюнча министри Арзыбек Кожошев белгилегендей: "Геосаясий турбуленттүүлүк шарттарында евразиялык жолдордун – темир жол, автомобиль жана аба жолдорунун маанилүүлүгү күндөн-күнгө өсүүдө. Эң башкы максат – жеткирүү мөөнөттөрүн жана транспорттук компаниялардын чыгымдарын азайтуу.

Транспорт жана инфраструктура чөйрөсүнө карата Арзыбек Кожошев үч нерсени бөлүп көрсөттү – жеткирүүлөрдүн мөөнөтүн, баасын жана туруктуулугун. Буга байланыштуу маселелерди панелдик сессияларда бизнес өкүлдөрү менен талкуулоо пландаштырылууда. Мындан тышкары, бир катар эл аралык уюмдардын өкүлдөрү чыгымдарды азайтуу, коопсуздукту жогорулатуу боюнча тажрыйба бөлүшүшөт жана санариптик технологиялардын товарларды ташууга тийгизген таасирин талкуулашат. ЕЭК министринин пикиринде, бул Комиссиянын жана Бирликке мүчө өлкөлөрдүн ишкер чөйрөлөрүнүн биргелешкен долбоорлорун өнүктүрүү үчүн ишенимдүү негиз болот.

ЕЭКтин соода боюнча министри Андрей Слепневдин багыты боюнча төрт сессия, анын ичинде "Евразия соодасы жана логистикасы" сессиясы пландаштырылган. ЕЭК министри биринчи кезекте анын маанилүүлүгүн бөлүп көрсөттү.

"Бүгүнкү күндө эл аралык соода агымдары олуттуу өзгөрүүдө, бул континент ичиндеги соода каттамдарынын ролунун жогорулашы жана регионалдашуу менен байланыштуу. Ал эми ЕАЭБ мейкиндигинде бул эки тенденция бири-бири менен жакшы айкалышат. Ошондуктан биз евразиялык транспорттук коридорлордун жана биздин Бирлик түзүп жаткан соода келишимдеринин кеңири тармагынын айкалышында кандай натыйжалар болушу мүмкүн экенин талкуулайбыз", – деп билдирди Андрей Слепнев.

Климаттык күн тартиби мурдагыдай эле көңүл борборунда калууда, мында Евробирлик жана КЭР кабыл алынып жаткан чечимдердин алкагында көмүртек изин эсептөө, бирдиктүү методикалар жана тоскоолдуктарга жол бербөө маселелери дагы да актуалдуу болууда.

Эки практикалык санариптик сессия түздөн-түз Форумдун темасына арналат. Алардын бири – "ЕАЭБдеги санариптик соода" – Бирликтин алкагында электрондук документ жүгүртүү, смарт-контракттар жана жасалма интеллект чөйрөсүндөгү улуттук чечимдерди масштабдоого багытталган. Экинчиси – "Санариптик маркалоо" – маркалоо азыркы учурда жөн гана көз салуу куралы эмес, көп жагынан товар жүгүртүүнүн мыйзамдуулугун контролдоо каражаты болуп калгандыгы менен байланыштуу.

Уюштуруучулар Форумдун потенциалдуу катышуучуларына эки миңден ашык чакыруу жөнөтүштү. Панелдик сессиялардын коноктору катары Бирлик өлкөлөрүнүн жана байкоочу мамлекеттердин тармактык министрликтеринин жетекчилери, ошондой эле үчүнчү өлкөлөрдөн, анын ичинде АКШ, Кытай, Азербайжан, Вьетнам, Египет, Монголия, Түркмөнстан, Тажикстан жана бир катар башка мамлекеттерден 70тен ашык делегат катышат.

БУУнун түзүмдөрүнүн (ЮНКТАД, ЮНИДО, БУУ ЕЭК, БУУ ЭСКАТО, ЮНСИТРАЛ) жана алдыңкы эл аралык уюмдардын – ВТО, ВОЗ, ОЭСР жана башкалардын жетекчилери Форумдун маанилүүлүгүн дагы да арттырат. Форумга АСЕАН, БРИКС, КМШ сыяктуу ири регионалдык бирикмелердин өкүлдөрү катышышат.

Форумдун алкагында 12 маанилүү интеграциялык документке кол коюу даярдалууда, алар: меморандумдар, макулдашуулар, протоколдор жана биргелешкен иш-чаралардын пландары.