тексттин өлчөмү: A A A
Сайттын түстөр: C C C
Сайттың әдеттегі болжамы
Выберите язык
25.12.2023

ЕАЭО мен Иран еркін сауданың толық форматты аймағын құрады

25 желтоқсанда Санкт-Петербургте өткен Жоғары Еуразиялық экономикалық кеңес отырысының «алаңдарында» бір жағынан Еуразиялық экономикалық одақ пен оның мүше мемлекеттері және екінші жағынан Иран Ислам Республикасы арасында еркін сауда жасау туралы келісімге қол қойылды.

Құжатқа: Армения Республикасының Вице-премьер-министрі Мгер Григорян, Беларусь Республикасы Премьер-министрінің орынбасары Игорь Петришенко, Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің орынбасары Серік Жұманғарин, Қырғыз Республикасы Министрлер Кабинеті Төрағасының бірінші орынбасары Әділбек Қасымалиев, Ресей Федерациясы Үкіметі Төрағасының орынбасары Алексей Оверчук, Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының төрағасы Михаил Мясникович, сондай-ақ Иран Ислам Республикасының өнеркәсіп, кеніштер және сауда министрі Аббас Али-Абади қол қойды.

«Қазір қол қойылған ЕАЭО мен Иран Ислам Республикасы арасындағы еркін сауда жасау туралы келісім елдеріміз арасындағы сауданы сапалы жаңа деңгейге көтереді. Мәміле маңызды болып табылады, кедендік әкелу баждары біздің өзара саудамыздың 95%-дан астамын құрайтын тауар номенклатурасының 90%-на қатысты жойылады», – деп атап өтті Михаил Мясникович.

2019 жылы күшіне енген, бір жағынан ЕАЭО мен оның мүше мемлекеттері және екінші жағынан Иран арасындағы еркін сауда аймағының құрылуына алып келетін Уақытша келісім өзара тауар айналымын екі есеге (2019 жылғы 2,4 млрд-тан 2022 жылғы 6,2 млрд-қа дейін) арттыруға мүмкіндік берді, бұл ретте келісімнің тауарлармен қамтылуы ауылшаруашылық және өнеркәсіптік өнімдердің минималды жиынтығымен шектелген еді.

Уақытша келісімде ЕАЭО мен Иран өздері құрған преференциялық сауда режимі еркін сауданың толық форматты режиміне көшу бойынша бірінші кезеңі болады деген уағдаластықты бекітті.

«Еркін сауда жасау туралы келісім бойынша келіссөздер жүргізу кезінде біз іс жүзінде өзінің тиімділігін көрсеткен 2019 жылдан бастап қолданылып жүрген уақытша келісімді негізге алдық. Сонымен бірге біз екі тәсілден бастадық. Біріншісі – біздің сауда режиміміздің реттеуші бөлігін жақсарту, екіншісі – тауарлардың барынша кең номенклатурасы бойынша бажсыз режимде елдеріміз арасындағы сауданы қамтамасыз ету. Бұл екі тәсілді ЕАЭО да, Иран да толығымен қолдады. Нәтижесінде оның барлық қатысушыларына ұтымды болатын мәміле жасалды», – деп атап өтті Еуразиялық экономикалық комиссияның сауда министрі Андрей Слепнев.

Оның айтуынша, қол қойылған Еркін сауда жасау туралы келісімге сәйкес «ЕАЭО елдерінің аграрлық қызметкерлері Иран нарығына дәнді дақылдар, жүгері, өсімдік майлары, ірі қара және қой еті, ет және құс өнімдері, консервілер, кондитерлік өнімдер және басқа да ауыл шаруашылығы өнімдерінің кең жиынтығы сияқты маңызды тауарларды жеткізу үшін айрықша жағдайларға ие болады. Өнеркәсіптік тауарларға келетін болсақ, бажсыз сауда режимі металлургия, химия және ағаш өңдеу өнеркәсібі, ұшақ және кеме жасау, машина жасау, теміржол техникасы мен жабдықтары және өнеркәсіп секторының өзге де өнімдерінің кең номенклатурасына белгіленетін болады».

Тарифтік емес бөлікте, яғни техникалық реттеу, санитарлық, ветеринарлық және фитосанитарлық шаралар, кедендік әкімшілендіру, тауарлардың шығатын елін тексерудің электрондық жүйесі, сауданы қорғау шаралары, мемлекеттік сатып алуды жүзеге асырудың қажетті транспаренттілік деңгейін қамтамасыз ету салаларында қосымша келісулерге де қол жеткізілді.

Бұдан басқа, келісім аясында салалардың кең ауқымы бойынша ынтымақтастық дамитын болады. Бұл тау-кен өндірісі, энергия тиімділігі және «экономикалық өсу», зерттеулер мен инновациялар, білім беру, медицина, телекоммуникация. ЕАЭО елдері мен Иран үкіметтерінің «Солтүстік-Оңтүстік» экономикалық белдеуін дамытуға беретін маңыздылығын ескере отырып, көлік-логистикалық шешімдерге және транзиттік тасымалдау мәселелеріне ерекше назар аударылды.

Қол қойылғаннан кейін еркін сауда жасау туралы келісім Иран мен ЕАЭО елдерінде оның күшіне енуі үшін қажетті ратификациялау рәсімдерін жүргізу үшін ұсынылатын болады.

«ЕАЭО мен Иран арасындағы қатынастарды дамытуға келісімнің барлық қатысушылары тарапынан басымдық берілетінін ескере отырып, бұл рәсімдер кешіктірілмеуі тиіс және келісім жақын арада іске қосылады деп сенеміз», – деп түйіндеді Михаил Мясникович.