Эмгек миграциясы

1. "Евразия экономикалык бирлигинин мүчө мамлекетинин эмгекчиси" деген түшүнүк эмнени билдирет?

"Евразия экономикалык бирлигинин мүчө мамлекетинин эмгекчиси" – бул Евразия экономикалык бирлигинин мүчө мамлекетинин аймагында мыйзамдуу түрдө жашаган жана мыйзамдуу түрдө эмгек ишмердигин жүргүзгөн, анын жараны болуп эсептелбеген жана анда туруктуу жашабаган Евразия экономикалык бирлигинин мүчө мамлекетинин жараны.

2. Евразия экономикалык бирлигинин мүчө мамлекеттеринин чек арасынан өтүүдө мүчө мамлекеттердин жарандары тарабынан миграциялык картаны толтуруу талап кылынабы?

Ооба, бирок чет өлкөлүк паспорт менен кирген учурда жана алардын болуу мөөнөтү 30 суткадан ашпаган шартта жарандар миграциялык картаны толтуруу милдетинен бошотулат.

3. Кандай учурда Евразия экономикалык бирлигинин мүчө мамлекетинин миграциялык органдарында каттоодон өтүү (миграциялык каттоого туруу) зарыл?

Мүчө мамлекеттин жарандары башка мүчө мамлекеттин аймагына кирген датадан тартып 30 суткадан ашык болгон учурда, бул жарандар кирүү мамлекетинин мыйзамы менен ушундай милдеттенме белгиленсе, кирүү мамлекетинин мыйзамына ылайык каттоого турууга (миграциялык учетко турууга) милдеттүү.

4. Россия Федерациясында убактылуу болуу мөөнөтүн узартууда эмгекчилерге чыгып-кирүү талап кылынабы?

Жарактуу эмгек же жарандык-укуктук келишим болгондо талап кылынбайт.

Россия Федерациясынын Өкмөтүнүн 2007-жылдын 15-январындагы № 9 "Россия Федерациясында чет өлкөлүк жарандарды жана жарандыгы жок адамдарды миграциялык каттоону жүзөгө ашыруунун тартиби жөнүндө" токтомунун 32-пунктуна ылайык, Россия Федерациясында убактылуу жүргөн чет өлкөлүк жарандын жашаган жери боюнча каттоого туруу "Россия Федерациясындагы чет өлкөлүк жарандардын укуктук абалы жөнүндө" федералдык мыйзамда же Россия Федерациясынын эл аралык келишимдеринде белгиленген мындай чет өлкөлүк жарандын Россия Федерациясында убактылуу болуу мөөнөтүнөн ашпаган мөөнөткө ишке ашырылаары аныкталган.

2014-жылдын 29-майындагы Евразия экономикалык бирлиги жөнүндө келишимдин 97-беренесинин 5-пунктуна ылайык, мүчө мамлекеттин эмгекчисинин жана анын үй-бүлө мүчөлөрүнүн жумушка орношуу мамлекетинин аймагында убактылуу болуу (жашап туруу) мөөнөтү мүчө мамлекеттин эмгекчисинин жумуш берүүчү же жумуштарга (кызмат көрсөтүүлөргө) буюртма берүүчү менен түзүлгөн эмгек келишиминин же жарандык-укуктук келишиминин аракеттенүү мөөнөтү менен аныкталат.

Ишке орношуу мамлекетинин аймагына кирген датадан тартып 90 сутка өткөндөн кийин эмгек же жарандык-укуктук келишим мөөнөтүнөн мурда бузулган учурда мүчө мамлекеттин эмгекчиси ишке орношуу мамлекетинин аймагынан чыкпастан 15 күндүн ичинде жаңы эмгек же жарандык-укуктук келишимин түзүүгө укуктуу (2014-жылдын 29-майындагы Евразия экономикалык бирлиги жөнүндө келишимдин 97-бер. 5-пункту).

5. Евразия экономикалык бирлигинин мүчө мамлекетинин эмгекчилери үчүн иштөөгө уруксат алуу талап кылынабы?

Мүчө мамлекеттердин эмгекчи жарандарына эмгек келишиминин же иштерди аткаруу (кызмат көрсөтүү) боюнча ишти жүзөгө ашырууга уруксат алуу талап кылынбайт.

Мүчө мамлекеттердин эмгекчи-жарандарынын эмгек ишмердиги уруксат берүүчү документтерди албастан эмгектик же жарандык-укуктук келишимдин негизинде жүзөгө ашырылат.

Эмгек келишими боюнча гана эмес, жарандык-укуктук келишим боюнча да ишмердүүлүктү жүзөгө ашыруу мүмкүнчүлүгү мүчө мамлекеттердин жарандарынын ишке орношуу мүмкүнчүлүгүн кыйла кеңейтет.

6. Евразия экономикалык бирлигинин мүчө мамлекеттеринин эмгекчилерине Россия Федерациясынын аймагында эмгек ишмердүүлүгүн жүргүзүү үчүн патент алуу талап кылынабы?

Жок.

7. Эмгекчилер жумуш берүүчүдөн кандай документтерди ала алышат?

Эмгекчи (анын ичинде мурдагы) ишке орношкон мамлекеттин мыйзамдарында белгиленген мөөнөттө кесибин (адистигин, квалификациясын жана кызматын), иштеген мезгилин жана эмгек акысынын өлчөмүн көрсөтүү менен акысыз негизде маалымкатты (маалымкаттын күбөлөндүрүлгөн көчүрмөсүн) алууга укуктуу.

8. Эмгекчилер иштеп тапкан акча каражаттарын тоскоолдуксуз которууга укуктуубу?

Ооба, укуктуу.

Бирок, эсеп ачпастан акча которуу боюнча кызматтарды көрсөткөн компаниялар которуу боюнча өз чектөөлөрүн белгилей аларын эстен чыгарбоо керек (акча которуу жөнөтүлгөн өлкөдө да, кабыл алынган өлкөдө да). Эреже катары, мындай чектөөлөр айына 100 миңден 150 миң рублга чейин (же башка валютадагы эквивалент) өлчөмүндө болот.

9.1 ЕАЭБ өлкөлөрүнүн жарандары дактилоскопиялык каттоодон (манжа издери), сүрөткө түшүүдөн жана медициналык кароодон өтүшү керекпи?

2021-жылдын 29-декабрынан тартып Россияга жумушка орношуу максатында келген бардык чет элдик жарандар манжа изин, сүрөткө жана медициналык кароодон өтүүгө милдеттүү.

Евразия экономикалык бирлигинин мүчө мамлекеттеринин жарандары Россия Федерациясында 30 күндөн ашык жүргөн учурда бир жолку дактилоскопиялык каттоодон жана сүрөткө түшүүдөн, ошондой эле медициналык күбөлөндүрүүдөн өтүүгө милдеттүү.

9.2 Бул жол-жоболордон канча жолу өтүү талап кылынат, документтердин жарактуулук мөөнөтү кандай?

Дактилоскопия жана сүрөткө тартуу ички иштер органдары тарабынан бир жолу жүргүзүлөт. Мында Россияга кирүү/чыгуулардын санына карабастан, мамлекеттик алым алынбайт.

Медициналык кароодон өткөндүгү жөнүндө документтердин жарактуулук мөөнөтү 1 жылды түзөт. Бир жылдан кийин ал кайрадан жана мурунку медициналык комиссия аяктагандан кийин бир айдын ичинде өтүшү керек болот.

9.3 Бул документтерди кайдан алса болот?

Милдеттүү мамлекеттик дактилоскопиялык каттоо жана сүрөткө тартуу процедурасы Россиянын Ички иштер министрлигинин аймактык органдарынын миграция маселелери боюнча бөлүмдөрү тарабынан, ошондой эле Россия Федерациясынын Ички иштер министрлигинин "Паспорттук-визалык сервис" федералдык мамлекеттик унитардык ишканасынын ведомстволук ишканасында, ошондой эле Москва шаарынын "Көп функционалдуу миграция борбору" (Сахарово) Башкы бюджеттик мекемеси тарабынан жүргүзүлөт.

Россиянын субъекттери медициналык кароодон өткөрө турган медициналык уюмдарды өз алдынча аныкташат.

9.4 Ким бул жол-жоболордун өтүшү керек эмес?

Төмөнкүлөр бул жол-жоболордон өтүүдөн бошотулат:

- 90 календардык күндөн аз мөөнөткө келген чет өлкөлүк жарандар;

- Беларусь Республикасынын жарандары (1998-жылдын 25-декабрындагы Россия Федерациясы менен Беларусь Республикасынын ортосундагы "Жарандардын бирдей укуктары жөнүндө" келишим.

- алты жашка чыга элек чет өлкөлүк жарандар;

- эл аралык уюмдардын кызмат адамдары;

- Россия Федерациясындагы чет мамлекеттердин дипломатиялык өкүлчүлүктөрүнүн жана консулдук мекемелеринин административдик-техникалык персоналынын башчылары жана мүчөлөрү.

Мындан тышкары, төмөнкү чет өлкөлүк жарандар өз ара мамиле принцибинин негизинде бул жол-жоболордон бошотулат:

- дипломатиялык, кызматтык паспорттордун ээлери;

- соода өкүлчүлүктөрүнүн жана чет мамлекеттердин мамлекеттик бийлик органдарынын башка өкүлчүлүктөрүнүн кызматкерлери;

- жогоруда аталган адамдардын үй-бүлө мүчөлөрү.

10. Иштеп баштоо үчүн өлкөгө келүү максатын кантип өзгөртө алам?

Россияда 2023-жылдын 1-январынан тартып, ЕАЭБ өлкөлөрүнөн жарандын кирүү максаты, эгерде ал эмгек же жарандык-эмгек келишимин түзсө жана анын жумуш берүүчүсү чет өлкөлүк жаран менен эмгек келишимин түзүү жөнүндө ИИМге тиешелүү билдирүү берсе, автоматтык түрдө өзгөрөт.

Россия Федерациясындагы чет өлкөлүк жарандардын укуктук абалы жөнүндө» № 115-ФЗ Федералдык мыйзамынын 13-беренесинин 8.3-пунктуна ылайык.

11. Миграциялык каттоого онлайн туруу мүмкүнбү?

"Мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөр" ("Госуслугу") порталы аркылуу миграциялык каттоого онлайн турууга болот.

Бул үчүн кабыл алуучу тарап "Чет өлкөлүк жарандарды миграциялык эсепке алуу" мамлекеттик кызмат көрсөтүүсүн колдонуу керек.

Кызмат көрсөтүүнү алуунун мөөнөтү – 1 жумушчу күн.

Москва шаарынын мисалында миграциялык каттоого туруу боюнча кадамдык нускаманы төмөнкү шилтемеден көрө аласыз.

Миграциялык каттоо жөнүндө билдирүүнү чет өлкөлүк жаран өзү эмес, кабыл алган тарап берерин эске алуу маанилүү.

Чет өлкөлүк жаранга же жарандыгы жок адамга иш жүзүндө жашоо үчүн турак жай же башка жай берген жак кабыл алуучу тарап болуп саналат. Атап айтканда, кабыл алуучу тарап Россиянын жараны, ошондой эле РФде туруктуу жашаган чет өлкөлүк жаран же жарандыгы жок адам же турак жайга ээ болгон чет өлкөлүк жаран болушу мүмкүн (2006-жылдын 18-июлундагы № 109-ФЗ "Россия Федерациясында чет өлкөлүк жарандарды жана жарандыгы жок адамдарды миграциялык каттоо жөнүндө" федералдык мыйзамынын 2-беренесинин 1-бөлүгүнүн 7-пунктуна ылайык).

12. ЕАЭБ өлкөлөрүнүн жарандары Россияда өзүн өзү иш менен камсыз кылган адам катары иштей алабы?

Ооба, иштей алышат, "Кесиптик кирешеге салык" атайын салык режимин белгилөө боюнча эксперимент жүргүзүү жөнүндө" Россия Федерациясынын Федералдык мыйзамына ылайык.

Өзүн өзү иш менен камсыз кылган статусу – бул мыйзамсыз ишкердик ишмердик үчүн жоопкерчиликке тартылуу тобокелдигисиз мыйзамдуу киреше алуу.

Өзүн-өзү иш менен камсыз кылган (самозанятый) катары каттоо — 2014-жылдын 29-майындагы Евразия экономикалык бирлиги жөнүндө келишимдин 97-беренесинин 5-пунктунун ченемине ылайык, эмгекчи менен жумуштардын (кызмат көрсөтүүлөрдүн) буйрутмачысынын ортосунда түзүлгөн жарандык-укуктук келишимдин колдонуу мөөнөтүнө Россия Федерациясында мыйзамдуу жүрүү мөөнөтүн узартууга негиз болуп саналат.

Өз алдынча ишкер болуу үчүн салык төлөөчүнүн идентификациялык номери (ИНН) жана салык төлөөчүнүн Жеке кабинетинде каттоо эсеби болушу жетиштүү. "Мой налог" мобилдик колдонмосун жүктөп алып, анда жеке кабинеттин логин-сырсөзү менен катталуу зарыл. Өз алдынча ишкерлер үчүн кабинеттин веб-версиясы да бар.

СИН жок болгон учурда аны жарандар менен иштеген каалаган салык инспекциясынан беш жумуш күнүнүн ичинде алууга болот. Ал үчүн арыз жана паспорт керек. СИНди алгандан кийин, ошол эле жерде жеке кабинетке логин-сыр сөздү алууга болот. Бул болгону 15 мүнөттү талап кылат.

Ошондой эле, ыйгарым укуктуу банктарга кайрылуу аркылуу да өз алдынча ишкер катары катталуу мүмкүн. Ыйгарым укуктуу банктардын тизмеси Россиянын ФСК сайтында жарыяланган.

Өз алдынча ишкерлер төмөнкү өлчөмдөрдө салык төлөшөт:

- жеке жактарга кызматтарды көрсөтүүдө/иштерди аткарууда 4%;

- юридикалык жактарга же жеке ишкерлерге кызматтарды көрсөтүүдө/иштерди аткарууда 6%.

Бул маселе боюнча толук маалыматты Россиянын ФСК сайтынан алууга болот.